نيايد، آنچه بر آنان سبُك گردانيدى؛ چرا كه آن، اندوخته‌اى است كه به تو بازش دهند با آبادانى شهرها و آرايش ولايت‌ها، جز آن‌كه ستايش آنان را به خود جلب كرده‌اى و شادمانى‌شان را از گسترش عدالت در ميان آنان. در حالى‌كه بر زيادى قوّت آنان تكيه خواهى داشت، بر اثر آنچه نزد آنان ذخيره ساخته‌اى، از آسايشى كه برايشان فراهم ساختى و اطمينان به آنها كه با عادت دادن آنها به عدالت و مدارا [به دست آورده‌اى‌]، چه بسا در آينده، كارى پديد آيد كه چون آن را بر عهده آنان گذارى، با خاطر آسوده بپذيرند؛ چرا كه آبادانى شهرها [باعث مى‌شود] آنچه بر آنان روا دارى، بر دوش كشند.

و خرابى سرزمين‌ها از تنگ‌دستى صاحبان آنهاست، وتنگ‌دستى صاحبان زمين، زمانى است كه زمامداران، به گردآورى اموال، خو كنند و به ماندن، بدبين باشند، و بهره‌گيرى‌شان از عبرت‌ها اندك باشد.

١٤٨٨. امام‌على ٧ در سفارش‌نامه‌اش به مالك اشتر (بر پايه گزارش تحف العقول): خراج‌دهندگان را از همه شهرها نزد خود، گِرد آور و به آنان دستور ده كه از وضعيت شهرهايشان و آنچه صلاحشان در آن است و آسانى گردآورى خراج، به تو گزارش دهند. آن‌گاه، ديدگاه صاحب‌نظران غير از خراج‌دهندگان را جويا شو. پس اگر از سنگينى ماليات يا آفت‌هايى چون قطع آب يا تباهى زمين بر اثر آب‌گرفتگى يا كم‌آبى يا آفتى ديگر به تو شِكوه كردند، ماليات را بر آنان سبُك گير، به اندازه‌اى كه اميد دارى خداوند، بدان [مقدار] كارشان را اصلاح كند، و اگر از تو درخواست كمك كردند، بر اصلاح (و تقويت) آنچه با ثروت‌هايشان بر آن توانايى دارند، پس‌هزينه آن را بر عهده گير؛ چرا كه‌فرجام كمك‌هايت به خير و صلاح آنان است.

پس بر تو آنچه از هزينه‌ها بر آنان تخفيف دادى، گران نيايد؛ چرا كه ذخيره‌اى است كه آن را در آبادانى شهرها و تزيين ولايت‌ها به تو برگردانند، جز آن‌كه دوستى و حُسن نيّت آنان و بهره دهى آنان را همراه با موجباتى كه خدا جلب [محبّتشان‌] را آسان كند، به دست آورده‌اى. چرا كه خراج، با تلاش و سختى به دست نيايد، با آن‌كه تكيه‌گاهى است كه بدان اعتماد مى‌كنى و اگر پيشامدى رُخ دهد، بر آنان تكيه مى‌كنى، به جهت زيادى نيروى آنان كه با آسايش آنان، ذخيره ساختى و اطمينانى كه از آنان [كسب كردى‌]، بدان سبب كه آنان را به عدالت و مدارا عادت دادى و شناخت آنان از عذرهايت، در پيشامدهايى كه در آن بر آنها تكيه كردى و آنان با طيب خاطر، آن‌را بر دوش كشيدند؛ چرا كه آبادانى شهرها [باعث مى‌شود] آنچه بر آنان نهى، بر دوش كشند.