.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللّه ِ وَغَيْ أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ» [١] ، وَذلِكَ أَنِّي أَوْلى بِحَسَنَاتِكَ مِنْكَ، وَأَنْتَ أَوْلى بِسَيِّئَاتِكَ مِنِّي، وَذلِكَ أَنِّي لَا أُسْأَلُ عَمَّا أَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ، قَدْ نَظَمْتُ لَكَ كُلَّ شَيْءٍ تُرِيدُ».

شرح: مراد به جبر اين جا ، قدر مشتركِ ميان مذهب جَهميّه و مذهب اَشاعره و مذهب فلاسفه است . و مراد به استطاعت اين جا ، استقلال در قدرت است كه مذهب معتزله است ، خواه به اين روش كه فعل بنده در تحت مشيّت و اراده و قدر و قضاى الهى نباشد و خواه به اين روش كه فعل بنده موقوف بر اذن الهى نباشد . و بيانِ اينها همه شد در شرح عنوانِ اين باب . قَدْ نَظَمْتُ لَكَ كُلَّ شَيْءٍ تُرِيدُ ، كلام امام رضا عليه السلام است و مراد اين است كه : به تحقيق بيان كردم براى تو هر چه را كه در كار دارى. يعنى: روايت است از احمد بن محمّد بن ابى نصر ، گفت كه: گفتم امام رضا عليه السلام را كه: به درستى كه بعضِ ياران ما اعتقادِ جبر مى دارد و بعضِ ايشان اعتقاد استطاعت مى دارد؟ راوى گفت كه: پس امام عليه السلام گفت مرا كه: بنويس : بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، گفت امام زين العابدين عليه السلام كه: گفت اللّه عَزَّ و جَلَّ ... باقى ظاهر است از آنچه گذشت در شرح حديث ششمِ باب بيست و ششم.

[حديث ] سيزدهم

.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللّه ِ، عَنْ «لَا جَبْرَ وَلَا تَفْوِيضَ، وَلكِنْ أَمْرٌ بَيْنَ أَمْرَيْنِ». قَالَ: قُلْتُ: وَمَا أَمْرٌ بَيْنَ أَمْرَيْنِ؟ قَالَ: «مَثَلُ ذلِكَ: رَجُلٌ رَأَيْتَهُ عَلى مَعْصِيَةٍ، فَنَهَيْتَهُ، فَلَمْ يَنْتَهِ، فَتَرَكْتَهُ، فَفَعَلَ تِلْكَ الْمَعْصِيَةَ؛ فَلَيْسَ حَيْثُ لَمْ يَقْبَلْ مِنْكَ

[١] نساء (٤) : ٧٩ .