صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٣٤٣
سوره يس است، يا بدل ضمير «مِنْهُ» است. و بنابر دوم «فَيَكُون» منصوب و معطوف بر «يَقُول» است. يعنى: و امّا «غالب بر هر چيز» كه در اسماى اللّه تعالى مذكور مى شود، پس نيست بنابر معنى حركت و تعجّب و حيله گرى و دفع ضرر دشمن و فريب، چنانچه غالب مى شوند بندگان بعضى بر بعضى ديگر به اينها؛ و مغلوب از جمله ايشان گاهى برمى گردد غالب شده و غالب گاهى برمى گردد مغلوب شده، وليك آن غلبه از جانب اللّه تعالى بنابر اين است كه همگىِ آنچه آفريده، لازم كرده شده به آن خضوع براى فاعل خود و قبول براى آنچه اراده كرد آن فاعل به آن. بيانِ اين آن كه: بيرون نشد همگى مخلوقات از آنچه گفتيم در مقدار يك چشم بر هم زدن، چنانچه گفته در آيت سوره يس: «إِنَّمَآ أَمْرُهُ إِذَآ أَرَادَ شَيْئا أَن يَقُولَ» : [١] جز اين نيست كه كار او چون اراده كند چيزى را، اين است كه گويد آن را كه: شو، پس مى شود. و غالب از جمله ما بنابر آن است كه گفتم و بيان كردم، پس به تحقيق جمع كرده ما را با اللّه تعالى اسم «قَاهِر» و مختلف شد معنى.
.اصل:«وَهكَذَا جَمِيعُ الْأَسْمَاءِ وَإِنْ كُنَّا لَمْ نَسْتَجْمِعْهَا كُلَّهَا ، فَقَدْ يُكْتَفى بِالِاعْتِبَارِ [٢] بِمَا أَلْقَيْنَا إِلَيْكَ، وَاللّه ُ عَوْنُكَ وَعَوْنُنَا فِي إِرْشَادِنَا وَتَوْفِيقِنَا».
شرح: فاء در فَقَدْ براى بيان است. يُكْتَفى به صيغه مجهول است. الاِعْتِبَار: فكر. بِمَا متعلّق به «يِكْتَفى» است. يعنى: و همچنين است در جمع اسمِ بى جمع، معنىِ جميع اسماى الهى، هر چند كه ما در سلك تقرير نكشيديم آنها را همگىِ آنها را؛ چه گاهى اكتفا كرده مى شود به سبب فكر به سخنى كه انداختيم آن را سوى تو؛ و اللّه تعالى مدد تو و مدد ما باد در راهنمايىِ ما و توفيق ما.
[١] يس (٣٦): ٨٢ .[٢] كافى مطبوع: «الاعتبار» بدون باء.