رسانيدن. و اين جا هر دو مناسب است. الرَّبّ: صاحبِ كلِّ اختيار چيزى. يعنى: و هر راهى باطل است مگر راهى كه او قرار داده سوى خود، چنانچه در سوره قصص است و بيان مى شود در حديث اوّل و دوّمِ باب بيست و سوم. مملوك اوست و بس، تدبير و فرمان در مُخْتَلَفٌ فِيه؛ به اين معنى كه غير او مستقلّ در قدرت يا در حكومت نيست. بسيار كامل يا بسيار خيرمند است اللّه تعالى، كه صاحبِ كلِّ اختيارِ هر كس و هر چيز است، چنانچه در سوره اعراف است.

.اصل:«وَيْلَكَ أَيُّهَا السَّائِلُ، إِنَّ رَبِّي لَا تَغْشَاهُ الْأَوْهَامُ، وَلَا تَنْزِلُ بِهِ الشُّبُهَاتُ، وَلَا يَحَارُ، مِنْ شَيْءٍ [١] ، وَلَا يُجَاوِزُهُ شَيْءٌ ، وَلَا يَنْزِلُ بِهِ الْأَحْدَاثُ، وَلَا يُسْأَلُ عَنْ شَيْءٍ، وَلَا يَنْدَمُ عَلى شَيْءٍ، وَ «لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ» [٢] ، «لَهُ مَا فِى السَّمَاوَاتِ وَمَا فِى الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَاتَحْتَ الثَّرى» [٣] ».

شرح: در اين فقرات، بيانِ صفات ربوبيّت است. الْغَشْيَان (به فتح غين با نقطه و فتح شين با نقطه) مصدر بابِ «عَلِمَ»: فرو گرفتن. الْأَوْهَام (جمع وَهْم): غلطها در حساب و مانند آن، و خاطرها. و هر دو اين جا مناسب است. النُّزُول: فرو آمدن. شُبُهات (به ضمّ شين و ضمّ و فتح و سكون باء) جمع شُبهه (به ضمّ شين و سكون باء) است و آن، به معنى شكّى است كه كسى را به هم مى رسد در خوبى و بدىِ چيزى و به آن سبب، ترك آن مى كند. مى آيد در حديث اوّلِ باب بيست و دوم كه: «وَلَا شُبْهَةٍ دَخَلَتْ عَلَيْهِ فِيمَا لَمْ يَخْلُقْ» [٤] . وَلَا يَحَارُ (به حاء بى نقطه و الف و راء بى نقطه) به صيغه مضارع غايبِ معلومِ باب

[١] كافى مطبوع: ـ «من شيء».[٢] بقره (٢): ٢٥٥.[٣] طه (٢٠): ٦.[٤] الكافي، ج ١، ص ١٣٤، ح ١.