.اصل: [عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ ب «إِيَّاكُمْ وَالتَّفَكُّرَ فِي اللّه ِ، وَلكِنْ إِذَا أَرَدْتُمْ أَنْ تَنْظُرُوا إِلى عَظَمَتِهِ، فَانْظُرُوا إِلى عَظِيمِ خَلْقِهِ».

شرح: روايت است از امام محمّد باقر عليه السلام گفت كه: دور داريد از يكديگر خودتان را و فكر در ذاتِ اللّه تعالى را، وليك چون خواهيد كه نظر كنيد در بزرگىِ ذات او، پس نظر كنيد سوى بزرگى آفريده او مثل آسمان ها. مخفى نماند كه در وَلكِنْ تا آخر، اِشعار به اين هست كه كسى كه به فكرِ ذات او افتاده به وسوسه شيطانى، خيال كرده كه او جسم بزرگ است و به قصد ادراكِ بزرگى او فكر مى كند.

[حديث] دهم

.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللّه ِ رَفَعَ «يَا ابْنَ آدَمَ، لَوْ أَكَلَ قَلْبَكَ طَائِرٌ، لَمْ يُشْبِعْهُ، وَبَصَرُكَ لَوْ وُضِعَ عَلَيْهِ خَرْتُ [١] إِبْرَةٍ، لَغَطَّاهُ، تُرِيدُ أَنْ تَعْرِفَ بِهِمَا مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ؟ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً، فَهذِهِ الشَّمْسُ خَلْقٌ مِنْ خَلْقِ اللّه ِ، فَإِنْ قَدَرْتَ أَنْ تَمْلَأَ عَيْنَيْكَ مِنْهَا ، فَهُوَ كَمَا تَقُولُ».

شرح: الْخَرْتُ (به فتح و ضمّ خاء با نقطه و سكون راء بى نقطه و تاء دو نقطه در بالا): سوراخ سوزن و مانند آن. فاء در فَهذِهِ، جزائيّه است و در فَإِنْ، بيانيّه است. صوفيّه دعوى مى كنند كه: ممكن است اين كه اهل دل مشاهده ذاتِ اللّه تعالى كنند تا به حدّى كه با او يكى شوند و ما سعى مى كنيم تا به آن مرتبه رسيم. و اشاعره مى گويند كه: ممكن است اين كه در قيامت، ذاتِ اللّه تعالى را بينند و ما سعى مى كنيم تا به آن مرتبه رسيم.

[١] كافى مطبوع: «خرق».