قول اللّه ـ جَلَّ وَ عَزَّ ـ در سوره بقره كه: گنجايش كرد كرسىِ اللّه تعالى آسمان ها و زمين را. پس گفت كه: اى فضيل! هر چيز در كرسى است، آسمان ها و زمين و هر چيزِ غيرِ آنها در كرسى است؛ به اين معنى كه در تحت تصرّف اللّه تعالى است.

[حديث] چهارم

.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ «بَلِ الْكُرْسِيُّ وَسِعَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَالْعَرْشَ، وَكُلُّ شَيْءٍ وَسِعَ الْكُرْسِيُّ».

شرح: منشأ سؤال، جَهل به مَسْئُولٌ عَنْه نيست؛ زيرا كه صريح قرآن است؛ بلكه منشأ سؤال، تعجّب و طلب سرّ آن است، بنابر توهّمِ اين كه «كُرْسى» عبارت از جسمى معيّن باشد، چنانچه جمعى خيال كرده اند. و حاصل جواب اين است كه: كرسى، عبارت از حفظ و امساكِ اللّه تعالى است هر چيز را، پس وسعت دارد سَماوات و اَرض را، چنانچه گفته: «وَلَا يَئودُهُ حِفْظُهُمَا» . [١] وَ الْعَرْش منصوب و مفعول وَسِعَ الْكُرْسِيُّ است، پس از قبيل عطف جمله بر جمله است و عبارت است از كتاب الهى. وَ كُلُّ شَيْءٍ منصوب به عطف بر «الْعَرْش» است و عبارت است از آنچه كتاب الهى تبيانِ آن است، موافق آيت سوره نحل: «وَ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَـبَ تِبْيَـنًا لِّكُلِّ شَىْ ءٍ» . [٢] الْكُرسِيُّ در آخر، مرفوع و فاعل است. يعنى: روايت است از زُرارة بن اَعين گفت كه: پرسيدم امام جعفر صادق عليه السلام را از قول اللّه تعالى در سوره بقره كه: گنجايش كرد كرسىِ اللّه تعالى آسمان ها و زمين را؛ آيا آسمان ها و زمين گنجايش كرده اند كرسى را، يا كرسى گنجايش كرده آسمان ها و زمين را؟

[١] بقره (٢): ٢٥٥.[٢] نحل (١٦): ٨٩ .