صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٤٧٨

.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللّه ِ، عَنْ الثِّمَارُ، وَجَرَتِ الْأَنْهَارُ؛ وَبِنَا يَنْزِلُ غَيْثُ السَّمَاءِ ، وَيَنْبُتُ عُشْبُ الْأَرْضِ؛ وَبِعِبَادَتِنَا عُبِدَ اللّه ُ، وَلَوْ لا نَحْنُ مَا عُبِدَ اللّه ُ».

شرح: وَلِسَانَهُ النَّاطِقُ فِي خَلْقِهِ به معنى اين است كه: ما عالمانِ به تأويل جميع متشابهات قرآن ايم. خُزَّانَهُ فِي سَمَائِهِ وَأَرْضِهِ به معنى اين است كه: قرآن، تِبيانِ كلّ شَيء است و ما جميعِ قرآن را مى دانيم، پس علم جميع آنها نزد ما محفوظ است و در آسمان و زمين، كسى غير ما اين رتبه را ندارد، موافق آنچه گذشت در «كِتَابُ الْعَقْل» در حديث هشتمِ باب بيست و يكم كه «بَابُ الرَّدِّ إِلَى الْكِتَابِ وَالسُّنَّة» تا آخر است. أَيْنَعَت، به ياء دو نقطه در پايين و نون و عين بى نقطه است. عُبِد در اوّل، به صيغه مجهولِ باب «نَصَرَ» است و در دوم، به صيغه معلومِ باب تَفعيل، يا مجهول باب «نَصَرَ» است. يعنى: گفت امام جعفر صادق عليه السلام كه: به درستى كه اللّه تعالى آفريد ما ائمّه، عالمان به جميع احكام الهى را، پس نيكو كرد آفريدن ما را. و صورت داد ما را، پس نيكو كرد صورت هاى ما را. و گردانيد ما را نظرِ التفات خود در بندگانِ او و زبان او كه گوياست در مخلوقين او و دست او كه گشوده شده است بر سر بندگان او به رأفت و رحمت و راه او كه آمده مى شود از آن راه و در او كه راهنمايى مى كند مردمان را بر او و خزينه داران او در آسمان او و زمين او. بيانِ اين آن كه: به سبب ما ميوه داد درختان و پخته شد ميوه ها و جارى شد نهرها. و به سبب ما فرود مى آيد باران آسمان و مى رويد گياه زمين. و به سبب عبادت ما عبادت كرده شد اللّه تعالى. و اگر ما نمى بوديم، تكليف نمى كرد اللّه تعالى هيچ كس را؛ چه هيچ كس نمى بود، پس عبادت كرده نمى شد اللّه تعالى.

[حديث] ششم

.اصل: [مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ «إِنَّ اللّه َ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ لَا يَأْسَفُ كَأَسَفِنَا، وَلكِنَّهُ خَلَقَ أَوْلِيَاءَ لِنَفْسِهِ يَأْسَفُونَ وَيَرْضَوْنَ وَهُمْ مَخْلُوقُونَ مَرْبُوبُونَ، فَجَعَلَ رِضَاهُمْ رِضَا نَفْسِهِ ، وَسَخَطَهُمْ سَخَطَ نَفْسِهِ؛ لِأَنَّهُ جَعَلَهُمُ الدُّعَاةَ إِلَيْهِ، وَالْأَدِلَاءَ عَلَيْهِ، فَلِذلِكَ صَارُوا كَذلِكَ، وَلَيْسَ أَنَّ ذلِكَ يَصِلُ إِلَى اللّه ِ كَمَا يَصِلُ إِلى خَلْقِهِ، لكِنْ هذَا مَعْنى مَا قَالَ مِنْ ذلِكَ، وَقَدْ قَالَ : «مَنْ أَهَانَ لِي وَلِيّاً، فَقَدْ بَارَزَنِي بِالْمُحَارَبَةِ، وَدَعَانِي إِلَيْهَا» وَقَالَ: «مَّن يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ» [١] وَقَالَ: «إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللّهَ يَدُ اللّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ» [٢] فَكُلُّ هذَا وَشِبْهُهُ عَلى مَا ذَكَرْتُ لَكَ، وَهكَذَا الرِّضَا وَالْغَضَبُ وَغَيْرُهُمَا مِنَ الْأَشْيَاءِ مِمَّا يُشَاكِلُ ذلِكَ».