صافي در شرح کافي - قزوینی، خلیل - الصفحة ٥٦٤

ايشان را به آن ، هر چه باشد ، پس به تحقيق گردانيده براى ايشان راه سوى ترك آن . و هر چه نهى كرده ايشان را از آن ، هر چه باشد ، پس به تحقيق گردانيده براى ايشان راه سوى فعل آن . و نمى باشند بندگان ، فاعلانِ مَأمورٌبِه يا مَنهيٌّ عَنْه و نه تاركانِ مَأمورٌبِه يا مَنهيٌّ عَنْه مگر به اذن او .

[حديث ] ششم

.اصل: [عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ «قَالَ رَسُولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللّه َ يَأْمُرُ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشَاءِ، فَقَدْ كَذَبَ عَلَى اللّه ِ؛ وَمَنْ زَعَمَ أَنَّ الْخَيْرَ وَالشَّرَّ بِغَيْرِ مَشِيئَةِ اللّه ِ، فَقَدْ أَخْرَجَ اللّه َ مِنْ سُلْطَانِهِ؛ وَمَنْ زَعَمَ أَنَّ الْمَعَاصِيَ بِغَيْرِ قُوَّةِ اللّه ِ، فَقَدْ كَذَبَ عَلَى اللّه ِ؛ وَمَنْ كَذَبَ عَلَى اللّه ِ، أَدْخَلَهُ [١] النَّارَ» .

شرح: مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللّهَ يَأْمُرُ ، براى ردّ مذهب جبريّه است ، چنانچه بيان شد در شرح حديث دوّمِ اين باب . سُوء (به ضمّ سين) اسم مصدر است به معنى آزرده كردن . و مراد به سوء اين جا ، فاحشه است كه بيان شد در شرح حديث دوّمِ اين باب . در سوره يوسف چنين است: «كَذلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ» . [٢] وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّ الْخَيْرَ وَالشَّرَّ ، براى ردّ مذهب قدريّه است در خلاف اوّل از دو خلاف كه مذكور شد در شرح حديث اوّلِ باب بيست و پنجم . و مراد به خير و شرّ ، طاعات و معاصى است . وَ مَنْ زَعَمَ أَنَّ الْمَعَاصِيَ ، براى ردّ قول جمعى است كه قائل اند به اين كه : واجب است بر اللّه تعالى هر لطف ناجع ، پس محال است بر او فعلِ قوّت بر معاصى ؛ زيرا كه آن ، ضدّ لطف است . و گذشت در حديث سوم اين باب كه : «عَمِلْتَ الْمَعَاصِيَ بِقُوَّتِيَ الَّتِي جَعَلْتُهَا فِيكَ» .