.اصل: [عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ «مَنْ عَبَدَ اللّه َ بِالتَّوَهُّمِ، فَقَدْ كَفَرَ؛ وَمَنْ عَبَدَ الِاسْمَ دُونَ الْمَعْنى، فَقَدْ كَفَرَ؛ وَمَنْ عَبَدَ الِاسْمَ وَالْمَعْنى، فَقَدْ أَشْرَكَ؛ وَمَنْ عَبَدَ الْمَعْنى بِإِيقَاعِ الْأَسْمَاءِ عَلَيْهِ بِصِفَاتِهِ الَّتِي وَصَفَ بِهَا نَفْسَهُ، فَعَقَدَ عَلَيْهِ قَلْبَهُ، وَنَطَقَ بِهِ لِسَانُهُ فِي سِرِّ أَمْرِهِ [١] وَعَلَانِيَتِهِ، فَأُولئِكَ أَصْحَابُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام حَقّاً» .

شرح: التَّوَهُّم : چيزى را در ذهن خود درآوردن حقيقةً بى واسطه عنوان ، چنانچه در اسم جامد محض مى باشد ، مثل علم و قدرت كه مصدر است و مثل جسم و بلور و بدن كه اسم جنس است و مثل زيد و عمرو كه عَلَمِ شخص است. الْكُفْر : عبادتِ اللّه تعالى نكردن . مراد به اِسْم اين جا ، محمول به حملِ مُواطات است ، مثل مفهوم لفظ «اللّه » و «الرحمن» و «الرحيم» و مانند آنها ؛ و مراد به مفهوم لفظ ، موضوعٌ لَهِ آن است اگر حقيقت باشد و مُسْتَعْمَلٌ فِيهِ آن است اگر مجاز باشد . مراد به مَعْنى (به فتح ميم و سكون عين و كسر نون و تشديد ياء ، يا به فتح نون و

[١] كافى مطبوع : «سرائره» بدل «سرّ أمره» .