مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٠٧
مجـموعه آثار اسـتاد شهيد مطـهری، جلد ١٢، ص ٨٠٧
تکمیل بحث حدوث ذاتی
جلسه صد و هجدهـم
بسم الله الرحمن الرحیم
بحث در تحقیق حدوث ذاتی بود. در جلسه قبل مطلب شیخ و اشکالی را که در آن بود بیان کردیم و بعد به بیان مرحوم آخوند وارد شدیم. ایشان در باب حدوث ذاتی، بر مبنای اصالةالوجود بیانی داشت که در جلسه قبل مختصرا عرض کردیم. بعد ایشان وارد تحقیق حدوث ذاتی میشود و میخواهد حدوث ذاتی را از نظر ماهیت توجیه کند. (البته ایشان نمیفرماید «بنا بر اصالت ماهیت» بلکه میفرماید «از نظر ماهیت».)
گفتیم که شیخ فرمود: الممکن من ذاته أن یکون لیس و من علته أن یکون أیس. اشکال این بود که غلط است بگوییم الممکن من ذاته أن یکون لیس؛ چون آنچه که بذاته اقتضای لیسیت داشته باشد ممتنع است. بعد حرف دیگری به میان آمد و آن این بود که بعضی گفتهاند «الممکن من ذاته أن یکون لیس» به معنی این است که الممکن بذاته یقتضی أن یکون معدوما، در حالی که مقصود از ممکن آن چیزی است که از آن سلب اقتضای وجود و عدم میشود، یا به تعبیر دیگر: امکان به معنی سلب ضرورت وجود و سلب ضرورت عدم است. پس مقصود از «الممکن من ذاته أن یکون لیس» این است که الممکن من ذاته أن یسلب عنه الضرورتان». این بود