مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٧
مجـموعه آثار اسـتاد شهيد مطـهری، جلد ١٢، ص ٦٧
جلسه پنجاه و یکـم
بسم الله الرحمن الرحیم
بحث درباره زمان بود، هم درباره اصل وجود زمان و هم درباره اینکه حقیقت زمان و در واقع تعریف زمان چیست؟ ما باید ثابت کنیم که اولا یک شیء خاصی در عالم وجود دارد غیر از همه اشیاء دیگری که ما با یک سلسله مشخصات میشناسیم. بعد که آن را با برهان ثابت کردیم باید کوشش کنیم ببینیم ماهیت و تعریف آن چیست؟ دو برهان بر اصل وجود زمان اقامه شد. یک برهان که گفتند برهان طبیعیون است ـیعنی در علمالطبیعه اقامه میشود ـ و مرحوم آخوند خیلی به اختصار گذراند و یک برهان دیگر که الهیون اقامه میکنند یعنی در حکمت الهی عنوان میشود نه در حکمت طبیعی.
توضیح بیشتر در باره برهان دوم
بحث ما درباره برهان دوم بود. در برهان طبیعیون از اول با مقایسه حرکات میخواستیم زمان را کشف کنیم ولی در برهانی که الهیون اقامه میکنند قطع نظر از اینکه حرکتی در عالم وجود دارد یا وجود ندارد، ]میخواهند زمان را کشف کنند[ یعنی وجود حرکت، بالخصوص، مبنا برای این برهان نیست، بلکه در این برهان آن