در قسمت بعد مرحوم آخوند تحت عنوان «شک و إزالةٌ» یک «إن قلتَ، قلتُ» مطرح کرده‌اند. می‌فرماید: بعضی تشکیک کرده و گفته‌اند اصلا در باب حرکت، سخن گفتن از «وحدت» غلط است؛ چون «حرکت» امری است که بین فائت و لاحق است، یعنی شیئی است که دائما در حال به وجود آمدن و معدوم شدن است، و چیزی که ماهیتش چنین است هویت واحد ندارد، و چیزی هم که هویت ندارد سخن گفتن از وحدت عددی‌اش غلط است.

جواب برخی به این اشکال

برخی این گونه از این اشکال جواب داده‌اند که مانعی ندارد چیزی وجود داشته باشد که اجزائش مرتبا یکی معدوم شود و دیگری جانشین آن شود و در عین حال وحدت شخصی هم داشته باشد. خانه‌ای را در نظر بگیرید که یک آجرش خراب می‌شود، آن آجر را برمی‌دارند و آجر دیگری به جای آن می‌گذارند، یک دیوارش خراب می‌شود، آن دیوار را برمی‌دارند و دیوار دیگری به جایش می‌گذارند، یک چوب از سقفش می‌افتد، آن چوب را برمی‌دارند و چوب دیگری به جایش می‌گذارند، و خلاصه تدریجا در طول مثلا صد سال ممکن است کل اجزاء خانه عوض شده باشد، ولی در عین حال این خانه همان خانه است. از این روشن‌تر مثال بدن حیوان است. وحدت بدن حیوان محفوظ است و حال آنکه دائما تحلّل پیدا می‌کند و بدل ما یتحلّل به خودش می‌گیرد. بدن انسان از یک طرف دائما در حال تحلل و از بین رفتن است و از طرف دیگر در حال نوسازی و ساخته شدن است. انسان که غذا می‌خورد قسمتی از این غذا جزء بدن انسان می‌شود. اگر آنچه که جزء بدن انسان می‌شود هیچ گاه متحلل نشود و از بین نرود انسان در طول بیست سی سال به اندازه کوه احد می‌شود. پس بدن حیوان در عین اینکه دائما در حال عوض شدن و جانشین شدن شیء دیگر به جای آن است وحدتش محفوظ است. حرکت هم چنین است؛ از یک طرف ]جزئی از آن[ معدوم می‌شود و از طرف دیگر ]جزء دیگری[ به جایش می‌نشیند.

این جوابی بود که برخی از این اشکال داده‌اند.