در این فصل و فصل بعد و همچنین در چند فصل بعدتر بحثهایی درباره سرعت و بطؤ مطرح می‌شود. می‌دانیم که هر حرکتی اعم از حرکت أینی، وضعی، کمّی و کیفی، متصف به سرعت و بطؤ می‌شود. وقتی دو حرکت را در مقایسه با یکدیگر در نظر بگیریم می‌بینیم که ممکن است از نظر سرعت و بطؤ مساوی باشند و یا اینکه یکی سریع‌تر و قهرا دیگری بطیءتر باشد.

سرعت را می‌توان این طور تعریف کرد: سرعتِ یک حرکت نسبت به حرکت دیگر یعنی اینکه ]حرکت اول[ مسافتی برابر با مسافت حرکت دوم را در زمان کمتری طی می‌کند. یا به تعبیر دیگر: حرکت سریع، در زمان مساوی با زمان حرکت بطیء، مسافت بیشتری طی می‌کند. یعنی اگر مسافتها را مساوی فرض کنیم زمانِ سریعْ کمتر از زمان بطیء است، و اگر زمانها را مساوی فرض کنیم مسافتی که سریع

[١] . اسفار ج ٣، ص ١٩٧ (مرحله ٨ ، فصل ٥).