بحث درباره ادله‌ای بود که متکلمین برای بدایت زمان اقامه کرده‌اند و جواب این ادله. به دلیل هشتم رسیدیم. دلیل هشتم این بود: العالم لایخلو عن الحوادث و کل ما لا یخلو عن الحوادث فهو حادث فالعالم حادث. گفتیم: آن طور که از جواب مرحوم آخوند معلوم می‌شود این دلیل به دو دلیل طولی منحل می‌شود: العالم لایخلو عن الحوادث و کل ما لایخلو عن الحوادث لایسبق الحوادث فالعالم لایسبق الحوادث. بعد این نتیجه، صغری برای قیاس دیگری قرار می‌گیرد: العالم لایسبق الحوادث و کل ما لایسبق الحوادث فهو حادث فالعالم حادث. مقصود از «العالم لایخلو عن الحوادث» این است[٢] : اجسامْ خالی از اعراضی که حادثند نیستند؛ یعنی اجسام

[١] . اسفار ج ٣، ص ١٥٨ (مرحله ٧، فصل ٣٥).

[٢] . گو اينكه مرحوم آخوند در اينجا شقوقی ذكر می‌كند، ولی همان طور كه حاجی در حاشيه فرموده‌اندمقصود فقط همين است.