بحث ما درباره این بود که «لا یتقدم علی ذات الزمان و الحرکة شیء الّا الباری». گفتیم که در واقع روح این بحث این است که زمان چه از نظر ابتدا و چه از نظر انتها ـولی فعلا بحث مربوط به ابتداست ـ غیرمتناهی است یعنی زمان یک ابتدا ندارد، منتها در اینجا تحت این عنوان ذکر کرده‌اند که «لایتقدم علی الزمان الّا الباری» و سرّ اینکه تحت این عنوان ذکر شده است این است که در واقع می‌خواهند آن نظریه متکلمین را رد کنند که متکلمین در باب حدوث زمانی عالم ـ به همین معنا که خودشان قائل هستند یعنی زمان و زمانیات ابتدا دارد ـ می‌خواهند امری غیر از ذات باری متقدم بر زمان قائل باشند که آن امر همان عدم عالم است یا گاهی امتدادی موهوم فرض می‌کنند. اینها هم در این فصل آن نظریه را رد می‌کنند و به همین جهت است که مطلب را تحت این عنوان ذکر کرده‌اند.

در جلسه پیش عرض کردیم که در اینجا مطلبی بالاتر و بیشتر از آنچه که متکلمین گفته‌اند هست و باید ببینیم آن مطلب چیست. فصل بعد از این فصل تحت