مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٠٠

مجـموعه آثار اسـتاد شهيد مطـهری، جلد ١٢، ص ٧٠٠

نگاهی دوباره به بحث حرکت (٣)

جلسه صد و هشتم

بسم الله الرحمن الرحیم

بحث ما درباره رابط میان متغیر و ثابت بود. گفتیم آنچه را که قدمای فلاسفه رابط دانسته‌اند، یعنی حرکت وضعی فلک، نمی‌تواند رابط باشد و فقط طبیعت جوهری می‌تواند رابط باشد، بنا بر وجود حرکت در جوهر. رسیدیم به این مطلب که: چرا حرکت عرضی نمی‌تواند رابط باشد؟

چرا حرکت عرضی نمی‌تواند رابط میان ثابت و متغیر باشد؟

اینجا مطلبی را اضافه می‌کنیم و بعد بحث را ادامه می‌دهیم. مرحوم آخوند فرمود : رابط باید امری باشد که تجدد، ذاتی آن باشد. بعد ایشان اضافه کرد: بنا بر قول قدما دو چیز است که تجدد، ذاتی آن است: زمان و حرکت؛ البته با اعتراف به این مطلب که زمان و حرکت، دو امر جداگانه نیستند، بلکه بعضی زمان را اصل دانسته‌اند و حرکت را منتزع از آن، و بعضی حرکت را اصل دانسته‌اند و زمان را منتزع از آن، به این معنا که زمان را مقدار حرکت دانسته‌اند. (البته از این دو قول، دومی صحیح است.) بعد ایشان فرمود: اینکه حرکت رابط باشد، از این جهت درست نیست که حرکت همان نفس تجدد و خود تجدد است، نه چیزی که تجدد لازمه ذاتش و ذاتی