مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٨
مجـموعه آثار اسـتاد شهيد مطـهری، جلد ١٢، ص ٥٣٨
جلسه نود و پنجـم
بسم الله الرحمن الرحیم
طرح بحث
عنوان فصل ١٤ این بود: «کلّ جسم لابدّ أن یکون فیه مبدأ میل مستقیم أو مستدیر». مقصود از این عنوان این است: امکان ندارد در جسم، قوهای که مبدأ یک حرکت مستقیم یا مستدیر باشد، وجود نداشته باشد.
قبلا خواندهایم که حرکت یا مستقیم است و یا مستدیر. بحث این است: آیا ممکن است جسمی در عالم وجود داشته باشد که در آن، قوهای (طبیعتی) که اقتضای یک حرکت (چه مستقیم و چه مستدیر) داشته باشد، وجود نداشته باشد؟
این آقایان معتقدند که چنین جسمی نمیتواند در عالم وجود داشته باشد و هر جسمی که فرض کنید، اقتضای یک حرکت در آن هست. منتها اینجا این مطلب را به این تعبیر ذکر نکردهاند که «هیچ جسمی وجود ندارد که در آن، قوهای که مبدأ حرکت باشد وجود نداشته باشد»، یعنی نه از «قوه» اسمی بردهاند و نه از «حرکت»، بلکه به جای «حرکت» تعبیر «میل» را به کار بردهاند (بنا بر نظریهای که قبلا از بوعلی خواندیم) و به جای کلمه «قوه» هم کلمه «مبدأ» را ذکر کردهاند. در اینجا به این تعبیر گفتهاند: در هر جسمی باید مبدأ یک میل مستقیم یا مستدیر وجود داشته