الی غیر النهایه. آنوقت همان برهان تطبیق اینجا پیاده می‌شود. اگر بخواهیم مطلب را در یک سلسله پیاده کنیم دورات یومیه را در نظر می‌گیریم و می‌گوییم: در عالم ذهنمان یک بار از امروز شروع می‌کنیم به ماقبل تا غیرمتناهی، و بار دیگر از ده روز پیش حساب می‌کنیم تا غیر متناهی. آیا از ده روز قبل تا غیرمتناهی و از امروز تا غیرمتناهی با یکدیگر برابرند؟ اگر برابر باشند لازم می‌آید تساوی زائد و ناقص، و اگر یکی بیشتر از دیگری باشد لازم می‌آید آن دیگری بر این به قدر متناهی زیادتر باشد و الزائد علی الشیء بقدر المتناهی متناه.

جواب دلیل اول

در جواب می‌گویند: برهان تطبیق در اینجا جاری نیست[١] ؛ یعنی می‌گویند میان غیرمتناهی زمانی با غیرمتناهی مکانی تفاوتی است و آن این است که غیرمتناهی مکانی اجتماع در وجود دارند (یعنی در عرض یکدیگر وجود دارند و غیرمتناهی واقعی است، یعنی غیرمتناهی بالفعل است) ولی در غیرمتناهی زمانی وجود هریک مشروط به عدم دیگری است و هیچ وقت اجتماع در وجود ندارند. در نتیجه هیچ وقت غیرمتناهی زمانی وجود ندارد؛ یعنی همیشه آنچه که وجود دارد متناهی است. در واقع شما متناهی موجود و متناهیهای معدوم قبل را یک غیرمتناهی فرض کرده‌اید (یعنی موجود و معدوم را با یکدیگر ترکیب کردید غیرمتناهی درست شد) در حالی که برهان امتناع تسلسل در غیرمتناهی موجودِ بالفعل جاری است نه در غیرمتناهی‌ای که هیچ وقت اجتماع در وجود ندارند و در واقع هیچ وقت غیرمتناهی وجود پیدا نمی‌کند.

دلیل دوم

در دلیل دوم هم باز از آنچه فلاسفه در باب تسلسل گفته‌اند استفاده شده است، ولی این دلیل ضعیف‌تر از دلیل اول است. می‌گویند: اگر حوادث گذشته غیرمتناهی باشد لازم می‌آید حدوث هر حادثِ یومی مشروط باشد به تحقق امور غیرمتناهیه؛ چون

[١] . غالب اين آقايان برهان تطبيق را در جای خودش جاری می‌دانند.