مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤٣

مجـموعه آثار اسـتاد شهيد مطـهری، جلد ١٢، ص ٧٤٣

حدوث، علت نیاز به علت نیست

ادامه جلسه صد و یازدهـم

بسم الله الرحمن الرحیم

فصل ٤

فی أنّ الحدوث لیس علة الحاجة إلی العلة المفیدة بل هو منشأ الحاجة إلی العلة المعدّة و العلة المعدّة هی علة بالعرض لا بالذات[١]

این فصل تحت این عنوان است که «آیا حدوث علت[٢] است برای احتیاج به علت،

یا امکان؟». این بحثی است که مکرر آن را بیان کرده‌ایم و در گذشته هم آمده است.

در باب نیاز معلول به علت، چهار نظریه می‌توان داد :

نظریه اول: معلول به دلیل اینکه موجود است نیازمند به علت است؛ ]زیرا[ موجود بما هو موجود نیازمند به علت است. این نظریه می‌تواند با نظریات مادیین سازگار باشد.

نظریه دوم: موجود به دلیل اینکه حادث است نیازمند به علت است. متکلمین این طور فکر می‌کنند. آنها می‌گویند: شیء چون پدیده و حادث است نیازمند به

[١] . اسفار ج ٣، ص ٢٥٢ (مرحله ٩ ، فصل ٤).

[٢] . اينجا گفته‌اند «علت»، در بعضی جاها می‌گويند «مناط» يا «ملاك».