امروزه یک نظریه جدید هم در این قضیه پیدا شده به اسم قانون جبر نیوتن. این نظریه از نظریه ارسطو فاصله گرفته نه از نظریه متکلمین و بوعلی و صدرالمتألهین؛ ]یعنی ناظر به نظریه ارسطو بوده.[ اینها در کتابهایشان مسأله را به شکلی مطرح می‌کنند که اگر انسان تاریخچه مسأله را نداند به اشتباه می‌افتد. می‌گویند: ارسطو معتقد بود که هر حرکتی نیازمند به محرک است، و چون هر حرکتی را نیازمند به محرک می‌دانست می‌گفت: هر جسمی اگر بخواهد حرکت کند باید یک عامل بیرونی حرکت را بر آن وارد کند. و لهذا ارسطو درباره سنگی که به هوا پرتاب می‌شود معتقد شد که این، هواست که آن را از پشت می‌راند؛ به عبارت دیگر ارسطو هرگز به فکرش نمی‌رسیده که می‌شود عاملِ اول وجود نداشته باشد و حرکت ادامه پیدا کند، بلکه می‌گفته همیشه باید عاملی پشت سر محرک باشد و برای همین، مسأله دفع را[١] مطرح کرده است. ولی تجربیات امروز خلاف این مطلب را ثابت کرده

است. تجربیات امروز ثابت کرده که اگر ما محیط را طوری قرار بدهیم که هیچ عامل بیرونی همراه جسم وجود نداشته باشد و ضربه‌ای بر جسم وارد کنیم این جسم حرکت خودش را إلی الأبد ادامه می‌دهد و این که شما می‌بینید هیچ جسمی حرکتش را ادامه نمی‌دهد، برای این است که عایق در کار است. سنگی را که شما به هوا پرتاب می‌کنید این، هواست که مقاومت می‌کند و جلوی آن را می‌گیرد و همین طور سرعت حرکتش را کم می‌کند تا به صفر می‌رساند. این که وقتی چرخی را روی زمین هل می‌دهید، یک مقدار می‌رود و بعد می‌ایستد، علتش از یک طرف هواست و از طرف دیگر تضریسات[٢] روی سطح زمین. و لهذا هرچه این تضریسات کمتر

باشد این چرخ بیشتر می‌رود. اگر زمین را آسفالت کنید این چرخ بیشتر می‌رود و اگر به شکل شیشه در بیاورید باز بیشتر می‌رود. ولی بشر قدرت ندارد که فضا را از هر عایق و مانعی خالی کند، بالاخره هوا به شکلی وجود دارد و اگر هوا هم وجود نداشته باشد قوه جاذبه وجود دارد و خلاصه شاید هزاران نیرو و کشش که ما الان آنها را نمی‌شناسیم در عالم وجود داشته باشد. تجربیات در مجموع نشان داده است

[١] . شايد مسأله جذب را هم طرح كرده باشد.

[٢] . [يعنی پستی و بلندی‌ها، كه موجب اصطكاك می‌شود.]