من مطلب را به این بیان عرض می‌کنم: اگر مقصود از این حرکات مختلف، اجناس حرکات است، این ]اجتماع مبادی، [فی‌حد ذاته بلا مانع است؛ یعنی شئ واحد می‌تواند در آنِ واحد، هم حرکت جوهری داشته باشد هم حرکت أینی، هم حرکت وضعی، هم حرکت کمّی و هم حرکت کیفی. البته در فلک (به اصطلاح قدما) حرکت جوهری و وضعی هست ولی حرکت کمّی و کیفی و أینی معنی ندارد. اما در طبیعت، همه این حرکات می‌تواند در آنِ واحد موجود باشد.

بله، بعضی حرکات هستند که مبدأ هر دوتایشان نمی‌تواند در آنِ واحد در شئ وجود داشته باشد. مورد اول ـ که مرحوم آخوند آن را ذکر نکرده‌اند و حق این بود

[١] . اسفار ج ٣، ص ٢١٩ (مرحله ٨ ، فصل ١٢).