اگر ما این مطلب را که در باب جواهر و اعراض بحث کرده‌اند قبول کنیم، حرکت روی خط مستقیم و حرکت روی خط منحنی از قبیل دو امری که توارد بر موضوع واحد کنند، نیستند. متضادان «امران یتواردان علی موضوع واحد» می‌باشند، نه «امران متواردان علی موضوعین مختلفین»؛ اگر دو امر به این صورت باشند که روی موضوع واحد (روی نوع واحد) گاهی یکی عارض شود و گاهی دیگری و بینشان هم غایة‌الخلاف باشد، این دو امر متضادین‌اند، اما اگر دو امر، یکی وارد بر موضوعی شود و دیگری وارد بر موضوعی دیگر، رابطه بین این دو «تضاد» نامیده نمی‌شود.

بنابراین حرکت روی خط مستقیم و حرکت روی خط مستدیر (در اینجا خط منحنی مقصود است) چون وارد بر موضوع واحد نیستند، متضادین نیستند.

دلیل دوم

حرف دیگر ایشان ـ که دلیل دوم است ـ این است که می‌گویند: ما قبلا گفته‌ایم که صِرف اختلاف در مسافت منشأ تضاد نمی‌شود. بنابراین حرکت روی خط مستقیم و حرکت روی خط منحنی، چون فقط از جهت مسافت اختلاف دارند، متضاد نیستند.

ردّ این دلیل

این دلیل ضعیف است؛ چون یک وقت می‌گوییم «حرکت روی خط مستقیم و حرکت روی خط منحنی هر دو از یک مبدأ به یک منتهاست و اختلاف فقط در مسافت است» در این صورت مطلب شما صحیح است و ما هم قبول داریم، ولی ممکن است مطلب دیگری گفته شود و آن اینکه: حرکت روی خط مستقیم و حرکت روی خط منحنی با اختلاف در مبدأ و منتها آیا با هم تضاد دارند یا نه؟ مثلا آیا حرکت صاعد و حرکت هابط که یکی روی خط مستقیم باشد و دیگری روی خط منحنی، متضادین می‌باشند یا نه؟ خلاصه، ممکن است کسی بحث را در چنین فرضی مطرح کند.

دلیل سوم

بعد ایشان برهان دیگری ذکر می‌کنند که این برهان بر اساس مسائلی است که در