دیگر و همچنین درباره جسم طبیعی در طبیعیات بحث می‌کنند و در مورد حقیقتش در الهیات، ولی درباره جسم تعلیمی در ریاضیات بحث می‌کنند. درباره جسم طبیعی می‌گویند: جوهرٌ یمکن أن‌یفرض فیه خطوط ثلاثة متقاطعة علی زوایا قوائم؛ یعنی جوهری که منشأ این است که بشود در آن، سه خطی که عمود بر یکدیگرند فرض کرد. در جسم بودن جسم طبیعی شرط نیست که چه تعینی داشته باشد و مقدارش چقدر باشد و غیرمتناهی باشد یا متناهی، بلکه اگر غیرمتناهی باشد جسم طبیعی است و اگر متناهی هم باشد جسم طبیعی است، متناهی هم که باشد اینکه چه بعدی داشته باشد، در واقعیت جسم طبیعی تأثیر ندارد. ولی از طرف دیگر امکان ندارد جسم طبیعی در خارج وجود داشته باشد بدون اینکه هیچ یک از این تعینات را داشته باشد. اگر بگوییم «جسم طبیعی غیرمتناهی محال نیست» یکی از تعینات جسم طبیعی، غیرمتناهی بودن است و اگر آن را محال دانستیم بالاخره هر جسم طبیعی دارای مقدار[١] معینی است ولو در حال حرکت و نمو باشد[٢] .

حال اگر جسم را با تعین و مقدار خاص در نظر بگیریم می‌شود: جسم تعلیمی. پس جسم طبیعی و جسم تعلیمی، در خارج دو چیز و موجود به دو وجود نیستند، بلکه اگر جسم را بدون تعین خاص در نظر بگیریم می‌شود جسم طبیعی، و اگر با تعین خاص در نظر بگیریم می‌شود جسم تعلیمی.

حال می‌گوییم: حرکت و زمان هم همین طورند. اگر حرکت را مطلق و مبهم در نظر بگیریم و به مقدار زمانی‌اش کاری نداشته باشیم اسمش می‌شود «حرکت»، ولی اگر حرکت را با تعینش در نظر بگیریم[٣] می‌شود «زمان». فرق حرکت با زمان نظیر فرق اصطلاح خط با اصطلاح نیم خط و پاره خط است[٤] . در هندسه وقتی می‌گوییم

«خط» نظر نداریم به این که «آیا از یک طرف یا دو طرف محدود است یا نه؟»، یعنی خط را مطلق در نظر گرفته‌ایم. ولی وقتی می‌گوییم «نیم خط» خط را با قید محدودیت از یک طرف در نظر گرفته‌ایم و وقتی می‌گوییم «پاره خط» خط را با قید محدودیت از دو طرف در نظر گرفته‌ایم. خط در خارج بالاخره یا نیم خط است یا

[١] . «مقدار» يعنی طول و عرض و عمق.

[٢] . قبلا گفته‌ايم كه جسم طبيعی در حال نمو، هر آنی دارای يك مقدار معين است.

[٣] . مثلا بگوييم «حركت غيرمتناهی» يا «حركت متناهی‌ای كه مقدار زمانی‌اش يك ساعت است».

[٤] . اين اصطلاحات در كتابهای ابتدائی هندسه مطرح است.