مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤٩
مجـموعه آثار اسـتاد شهيد مطـهری، جلد ١٢، ص ٣٤٩
در معنای بودن شیء در زمان
ادامه جلسه هفتاد و نهـم
بسم الله الرحمن الرحیم
فصل ٤٠
فی الامور التی فی الزمان[١]
بهتر این بود که عنوان این فصل آخر را چنین قرار میدادند: فصلٌ فی معنی کونِ الشیء فی الزمان. اگر این عنوان را برای این فصل قرار میدادند مطلب بهتر واضح میشد.
بشر در تصور ابتدایی زمان را مانند مکان، ظرف اعتبار میکند و لهذا آنچنان که رابطه اشیاء با مکان را با «فی» بیان میکند رابطه اشیاء با زمان را نیز با «فی» بیان میکند[٢] . هریک از حروف، نوعی رابطه را بیان میکند؛ مثلا «مِن» رابطه شیء را با مبدأ شروع بیان میکند، «الی» رابطه شیء را با منتها (به اعتباری: غایت) بیان میکند، «عن» رابطه شیء را با مبدأ صدورش بیان میکند. «فی» هم رابطه شیء را با مسافت مکانیاش بیان میکند، منتها در اصطلاح فلاسفه آن را تعمیم میدهند به
[١] . اسفار ج ٣، ص ١٨١ (مرحله ٧، فصل ٤٠).
[٢] . ظاهرا در همه زبانهای دنيا چنين است.