مطلب دیگر: بعد از این فصل، فصل «ربط حادث به قدیم» می‌آید و مرحوم آخوند آن فصل را بعد از این فصل ذکر کرده. چون در شفا در ذیل همین بحثِ «لایتقدم علی الزمان الّا الباری» بحث «ربط حادث به قدیم» را آورده، ایشان هم در همین جا به عنوان فصل جدید آورده‌اند. این استدلال که در اینجا به صورت ردّ نظریه متکلمین در باب بدایت زمان و مسبوق بودن زمان به عدم قبلی آورده می‌شود عین همان استدلال است که در «ربط حادث به قدیم» به شکل دیگری مطرح می‌شود. در باب «ربط متغیر به ثابت» هم وعده دادیم که در فصل «ربط حادث به قدیم» مفصل‌تر صحبت کنیم (ان شاء الله بلکه چنین توفیقی پیدا کنیم). ربط حادث به قدیم، خودش یک مسأله مشکل و معضلی در فلسفه است و آن این است: از طرفی ما می‌دانیم که انفکاک معلول از علت تامه محال است (این خودش یک معما به وجود می‌آورد) و جای بحث در آن نیست. اگر علت تامه شیئی وجود داشته باشد محال است که معلولش وجود پیدا نکند. با این مقدمه، تکلیف حادثها در این عالم چه می‌شود؟ این امر حتی توقف بر این هم ندارد که ما قائل به واجب‌الوجود بالذات ـ به این معنا که ما قائل هستیم ـ باشیم یا نباشیم. به هر حال اشکالی هست؛ حادثهای عالم روی این قاعده چه تکلیفی پیدا می‌کنند؟ لازم نیست ما زمان را مورد بحث قرار بدهیم. الف در این «آن» حادث شد. می‌گوییم این الف چرا در این «آن» حادث شد؟ چرا در «آن»های قبل، در زمانهای قبل مثلا هزار سال قبل به وجود نیامد؟ آیا در هزار سال قبل علت تامه‌اش وجود داشت و وجود پیدا نکرد یا علت تامه‌اش وجود نداشت؟ اگر علت تامه‌اش وجود داشت که محال بود وجود پیدا نکند چون انفکاک معلول از علت تامه لازم می‌آید. ناچار باید بگوییم علت تامه‌اش وجود نداشته، اگر هم جزء علتش وجود داشته علت تامه وجود نداشته. می‌آییم سراغ آن جزء علتی که وجود نداشته، می‌گوییم پس الف که در این «آن» حادث شد برای این بوده که علتش در این «آن» تمام شده است و به عبارت دیگر جزء اخیر علت تامه‌اش در این «آن» حادث شده. نقل کلام می‌کنیم به آن جزء اخیر علت تامه، او چرا در این «آن» حادث شد، در هزار سال قبل حادث نشد؟ لابد علتی دارد. محال است یک شیء بلاعلت وجود پیدا کند، اگر این امر ممکن بود در خود معلول این حرف را می‌گفتیم و نظام علت و معلول دیگر در عالم نبود. پس نقل کلام می‌کنیم به علت این حادث