و. محمّد بن جعفر بن عون اسدى، جزء عده بين كلينى و سهل بن زياد است، و اين اسدى از برمكى نقل دارد. لذا نقل كلينى، بدون واسطه از برمكى، بعيد است. [١] اگر چه ممكن است برخى از اين مؤيدات، قابل خدشه باشد، ولى مجموع آنها، نقد نظر شيخ بهايى است.

٩. آثار مستقل در اين بحث

همه دانشيان رجال و شارحين كافى، اين بحث را در آثار و كتب خود آورده اند. برخى علما نيز در رساله هاى مستقل و منفرد، رأى مختار خود را تحليل و تحكيم نموده اند كه عبارت اند از: ١. شيخ سليمان بن عبداللّه ماحوزى بحرانى (م ١١٢١ ق). همو از اين رساله در معراج اهل الكمال، و حاشيه بلغة المحدثين ياد مى كند، [٢] و متن مصحح آن نيز به چاپ رسيده است. [٣] ٢. سيد محمّد باقر موسوى شفتى اصفهانى، مشهور به حجة الاسلام (م ١٢٦٠ ق)، در رسالة لدفع القال والقيل فى تعيين محمّد بن اسماعيل. [٤] اين اثر در مجموعه الرسائل الرجاليه مؤلف چاپ شده است. [٥] ٣. سيد حسن صدر كاظمينى (م ١٣٥٤ ق)، در رساله البيان البديع فى ابن بزيع. [٦] ٤. محمّد باقر بن محمّد اكمل، مشهور به وحيد بهبهانى (م ١٢٠٦ ق)، در رساله ترجمه محمّد بن اسماعيل. از اين رساله فقط در فهرست كتابخانه امام جمعه زنجان، نام برده شده است. [٧] ٥. محمّد بن حسين عاملى، مشهور به شيخ بهايى (م ١٠٣٠ ق)، در ترجمه محمّد بن اسماعيل. [٨]

[١] تنقيح المقال، ج ٣، ص ٩٧.[٢] معراج اهل الكمال، ص ١١٧ و ٤٠٥.[٣] رسالة فى تعيين محمّد بن اسماعيل الواقع فى بداية اسانيد الكلينى، تحقيق از محمّد بركت، مجلة علوم الحديث، سال دوم، ش ٤، ص ٢٨٣ ـ ٣١٠.[٤] همان.[٥] الرسائل الرجالية، ص ٥٧٧ ـ ٥٩٨.[٦] الذريعه، ج ٤، ص ١٦٢.[٧] دليل المخطوطات، ص ١٤٧.[٨] الذريعة، ج ٤، ص ١٦٣.