نخستين كتابى كه با عنوان مؤلفان اصول اربعمأة نوشته شده است، كتاب ابوالحسين احمد بن الحسين بن عبيداللّه معروف به ابن غضائرى است. شيخ طوسى در مقدمه كتاب فهرست خود در اين باره مى نويسد: من گروه بسيارى از بزرگان اصحاب حديث شيعه را ديدم كه فهرست كتاب ها و تصنيفات و اصول شيعه را نوشته اند، اما استقصاى كامل در اين باب ننموده، بلكه بيشتر آن كتاب ها را ذكر نكرده اند و مقصودشان ذكر كتاب هايى بوده كه روايات آنها اختصاص داشته و يا در كتابخانه هاى آنها موجود بوده است. و هيچكس متعرض آن كتاب ها نشده، جز ابن غضائرى كه دو كتاب در اين باب نگاشته است، يكى درباره مصنفات و ديگرى در باب اصول. وى به اندازه توانايى خود در اين باب كوشيده است. اما نسخه اى از اين دو كتاب برداشته نشد و او درگذشت و بنابر آنچه مى گويند، بعضى از ورثه او تصميم به نابود كردن اين دو كتاب و ساير نوشته هاى او گرفتند. [١] فهرست ديگرى كه از اصول و مؤلفين آنها نوشته شده، فهرست شيخ طوسى است. لكن شيخ در آن كتاب، اصول و كتب را تفكيك نكرده بلكه هر دو را توأمان مى آورد. وى در اين باره مى گويد: بر تأليف كتابى كه مشتمل بر ذكر مصنفات و اصول باشد مصمم شدم و براى هر كدام (يعنى مصنفات و اصول) بابى جداگانه اختصاص ندادم تا كتاب مفصل نشود. زيرا بعضى از مصنفين هستند كه داراى اصل نيز مى باشند، آن گاه بايد در هر دو بخش نام يك شخص بيايد و كتاب طولانى خواهد شد. [٢] در كتاب فهرست، شيخ طوسى اسامى ٨٩٢ تن از مؤلفان كتب و اصول را ذكر مى كند و كتاب هاى هر يك را بر مى شمرد كه گاهى تعداد كتاب هاى يك مؤلف، بالغ بر ٢٠٠ جلد مى گردد. مثلاً پيش از آن كه نام كتاب هاى محمد بن مسعود عياشى ذكر شود، مى گويد: له كتب كثيره تزيد على مائتى مصنف. [٣]

[١] الفهرست، ص ١.[٢] همان مدرك، ص ٢.[٣] همان مدرك، ص ٣١٧.