شناخت نامه کليني و الکافي - قنبری، محمد - الصفحة ٤١
افزون تر و رد ايرادات و قانع كردن پژوهندگان قرار گرفته است. از جمله اين فعاليت هاى علمى، اثر ارزشمند عالم بزرگوار و محدث فقيه مرحوم آية اللّه حاج شيخ على نمازى شاهرودى به نام «الاعلام الهادية الرفيعه فى اعتبار الكتب الاربعه» مى باشد. [١] البته ايشان از مجموعه آثار گران سنگ سنت به بحث و بررسى اعتبار و ارزش كتب اربعه پرداخته است. در اين مختصر، برخى از ديدگاه هاى آن دانشمند فقيد را به اطلاع علاقه مندان مى رسانيم. اميد آن داريم كه بيان زوايايى از اين گونه آثار مورد بهره بردارى پژوهشگران قرار گيرد، و پاسخ هايى قانع كننده به برخى پرسش ها داده شود. اثر مزبور مشتمل بر مقدمه اى كوتاه در معرفى كتب اربعه [٢] و فصول پنجگانه اى در موضوعات مختلف و خاتمه اى در پاسخ به پرسش ها است كه چكيده اى از آن به شرح ذيل از نظر خوانندگان مى گذرد.
فصل اول: منابع كتب اربعه و نحوه استفاده مؤلفان شان از اين منابع
١ ـ ١. اصول اربعماة و كتب ديگر [٣]
اين كتب از مهم ترين مآخذ كتب اربعه مى باشند. و مهم تر از هر چيزى در اين مسئله، قطعى و مسلم بودن صحت انتساب اين اصول به مؤلفانشان نزد اصحاب حديث و اهل علم مى باشد.
[١] درباره شرح حال، آثار و خدمات علمى و عملى، و ويژگى هاى اخلاقى و عبادى مرحوم آية اللّه نمازى شاهرودى، بنگريد به مقدمه جلد اول مستدرك سفينة البحار، از آثار آن فقيد، كه انتشارات جامعه مدرسين قم، آن را در ده مجلد به چاپ رسانده است.[٢] مقصود از كتب اربعه كتاب هاى كافى، من لا يحضره الفقيه، استبصار و تهذيب مى باشد كه در مذهب شيعه اثنى عشريه از زمان غيبت كبراى امام دوازدهم عليه السلام به عنوان محور احكام، و معارف دينى و مذهبى مورد توجه و رجوع دانشمندان و صاحبنظران بوده است. كتاب كافى مشتمل بر اصول، فروع و روضه در سال پايان غيبت صغراى امام زمان عليه السلام توسط محمد بن يعقوب كلينى جمع آورى و تدوين شده است. كتاب من لا يحضره الفقيه كه به صورت مختصر (الفقيه) از آن ياد مى شود، تأليف شيخ صدوق محمد بن على بن الحسين ابن بابويه القمى در قرن چهارم هجرى مى باشد و دو كتاب تهذيب الأحكام و الاستبصار توسط شيخ الطايفه محمد بن الحسن الطوسى در قرن پنجم هجرى نوشته شده است.[٣] اصول، جمع اصل است. اصل به مجموعه اى از احاديث گفته مى شود كه يكى از اصحاب، از امام معصوم عليه السلام شنيده و ثبت كرده است.