طبقه هشتم نقل نمى كند، مگر به واسطه صغارِ همين طبقه، پس چگونه از طبقه ششم نقل داشته باشد؟! برمكى هم از طبقه هفتم است، و كلينى به واسطه محمّد بن جعفر اسدى، از او نقل مى كند. [١] از سويى، كشّى در ذيل عنوان فضل بن شاذان، به صراحت او را از شاگردان و راويان محمّد بن اسماعيل بن بزيع مى شمارد. [٢] ب. كشّى، كه هم طبقه كلينى است، از محمّد بن اسماعيل، از فضل بن شاذان روايت مى كند، و در مواردى، لفظ محمّد بن اسماعيل را مقيد به نيشابورى كرده است، و در شرح حال فضل بن شاذان، آنچه نقل مى كند، مى رساند كه مراد از مطلقِ محمّد بن اسماعيل، همان نيشابورى است. [٣]

٦. تصحيح روايات محمّد بن اسماعيل

نجّاشى، محمّد بن اسماعيل برمكى را با «وكان ثقة مستقيماً له كتب» ياد كرده است، [٤] و ابن بزيع را نيز چنين گفته: «كان من صالحى هذه الطائفة وثقاتهم، كثير العمل»؛ [٥] امّا اگر بنابر رأى مشهور گفتيم، منظور از محمّد بن اسماعيلِ مذكور در صدر اسناد الكافى، محمّد بن اسماعيل بندقى نيشابورى است، درباره او مطلبى ذكر نشده است و شيخ طوسى او را در رجالش در باب «فى من لم يروعنهم» آورده است. [٦] از سويى ادعاى اجماع بر تصحيح مرويات كلينى از محمّد بن اسماعيل شده است، [٧] لذا براى تصحيح روايات او امورى را ذكر كرده اند: الف. اعتماد كشّى و كلينى به او و شاگردى او نزد فضل بن شاذان، حُسن حالش را مى رساند. [٨]

[١] ترتيب اسانيد كتاب الكافى، ج ١، ص ٢٧٨.[٢] رجال الكشى، ص ٥٤٣، رقم ١٠٢٩.[٣] رجال الكشى، ج ١ ص ٣٨ و ج ٢ ص ٤٥٨ و ٨١٤ و ٨١٨ .[٤] رجال النجاشى، ج ٢، ص ٢٣١.[٥] رجال النجاشى، ج ٢، ص ٢١٤.[٦] رجال الطوسى، ص ٤٩٦.[٧] مشرق الشمسين، ص ٧٤.[٨] تنقيح المقال، ج ٣، الفائدة السابعة من خاتمة الكتاب.