معرفت به آن ندارد، همين كه به اين كتب معروف و اصول مشهور احاله دهد، ديگران از اصحاب و پيروان تسليم مى گردند و قبول مى كنند. و اين سنت و عادت اصحاب ما، از زمان پيامبر تاكنون بوده است. [١] اين سنت و روش معمول از زمان ائمه : بوده، به طورى كه ائمه عليهم السلام راويان صاحب درايت را مرجع شيعه مى دانستند و مردم را به گرفتن روايت از ثقات امر نموده اند. ٢. شيخ بهائى در مشرق الشمسين، وجوب اعتماد به كتب مشهورِ در دسترس را ذكر مى كند. شيخ، با آوردن گفتار علماء ابرار در صحت و اعتماد به كتب اربعه ـ از جمله اقرارهاى متعدد شيخ حسن (فرزند شهيد ثانى) در معالم و المنتقى كه احاديثِ كتب قابل اعتماد ما با قرائنى همراه است ـ به روش قدما تا زمان علّامه و حتى متأخرين اشاره مى كند كه به استناد همين قرائن عمل مى كردند. زيرا منقولات از اصول و كتب مورد اتفاق بدون تغيير و تحريف نقل شده اند. شيخ بهايى در كتاب خود، مختصرى از درايت محدّثين قديم در جمع آورى احاديث ائمه در اصول چهارصدگانه و ترتيب و تبويب متأخرين به منظور انتشار آن اخبار و استفاده طالبان از آنها به همراه اسناد متصلش سخن گفته است. [٢] ٣. سيد مرتضى علم الهدى، شهادت بر صحت و ثبوت احاديث كتب را به دليل تواتر يا علّامت و اماره اى دال بر درستى روات كه موجب علم و يقين مى گردد نقل مى كند. ٥ و ٤. علّامه مامقانى در مقدمات رجال خود از فاضل تونى و شيخ حسين بن عبدالصمد در كتاب درايه نقل كرده كه احاديث كتب اربعه از اصول و كتب مورد اعتماد مى باشد. ٦. سيد هاشم بحرانى در كتاب حلية الابرار به نقل از ارشاد شيخ مفيد در باب احوال امام صادق عليه السلام ، جمع آورى اسامى راويان ثقه از امام به وسيله اصحاب حديث با وجود اختلاف در آراء و نظرات را ذكر مى كند. محدّث بحرانى، شبيه اين را در كتاب فضائلش به نقل از ابن شهر آشوب در احوالات امام باقر عليه السلام مى آورد كه از ايشان اخبار

[١] در باب علل اختلاف اخبار از بحار الأنوار علّامه مجلسى به تفصيل اين حقيقت آمده است.[٢] تفصيل بيشتر را مى توانيد در فايده نهم از خاتمه وسايل الشيعه (ذكر قرائن منفصل) مطالعه كنيد.