مضارع آن مانند ماضى آن مفتوح العين باشد مانند«منع يمنع»٢-آنكه مضارع آن بر خلاف ماضى مكسور العين باشد مانند «ضرب يضرب»٣-آنكه مضارع آن بر خلاف ماضى مضموم العين باشد مانند «نصر ينصر».

مضارع فعلهاى ماضى مكسور العين دو صورت دارد ١-آنكه عين الفعل آن مانند ماضى مكسور العين باشد مانند «حسب يحسب»٢-آنكه مضارع آن بر خلاف ماضى مفتوح العين باشد مانند«علم يعلم» مضارع فعلهاى ماضى مضموم العين تنها مضموم العين‌اند مانند«شرف يشرف».

و با فعل ماضى مجرد رباعى يك نوع مضارع بكار برده ميشود و اصولا فعل رباعى مجرد را يك بنا و يك باب است مانند«دحرج يدحرج»اين است هفت باب ثلاثى و رباعى مجرد(از شرح تصريف ص ٧١-٧٣).

أَبواب ثُلاثِىّ و رُباعِىّ و مَزيدْ

- (اصطلاح ادبى)افعال ثلاثى مزيد فيه بر سه قسم‌اند ١-آنكه يك حرف بحروف اصلى آنها اضافه شده باشد ٢-آنكه دو حرف افزوده شده باشد ٣-آنكه سه حرف زياد شده باشد.

معمولا حروفى كه در كلمات(فعل و اسم)عربى زيادت واقع ميشوند و آنها را حروف زوائد گويند حروف«سألتمونيها» ميباشد:

الف-افعال ثلاثى مزيد كه يك حرف در آنها از حروف زياده باشد يعنى افعالى كه ماضى آنها چهار حرف است سه باب‌اند ١-باب افعال بزيادت همزه در اول مانند«اكرم يكرم اكرام»همزه باب افعال اغلب براى متعدى كردن است كه فعل لازم را اگر بباب افعال برند متعدى شود.و گاه براى صيرورة فعل باشد بمصدر خود مانند«اصبحنا اى دخلنا فى الصبح»و مانند«اغد البعير اى صار ذا غدة»و گاه براى وجود چيزى بر صفتى باشد مانند«احمدته.اى وجدته محمودا» و گاه براى سلب است مانند«عجمت الكتاب اى ازلت عجمته»و گاه براى زيادت در معنى باشد مانند«شغلته و اشغلته».

ب-باب تفعيل كه با تكرير عين- الفعل باشد مانند«فرح يفرح تفريحا» اين باب اغلب براى تكثير است در فعل مانند طوفت و جولت و گاه براى تكثير در فاعل مانند«موتت الآبال»و گاه براى تكثير مفعول است مانند«غلقت الابواب»و گاه براى نسبت مفعول است باصل فعل مانند «فسقته.اى نسبته الى الفسق»و گاه براى تعديه فعل است مانند«فرحته»و گاه براى سلب است مانند«جلدت البعير.اى ازلت جلده».

٣-باب مفاعله كه با زياد شدن الف بعد از فاء الفعل درست ميشود مانند «قاتل يقاتل مقاتلة»اصل اين باب براى بين اثنين است مانند«ضارب زيد عمروا» و گاه براى تكثير است چنانكه فعل(باب تفعيل)مانند«ضاعفته»و گاه بمعنى افعل (باب افعال)است مانند«عافاك اللّه بمعنى اعفاك اللّه»و گاه بمعنى فعل(ثلاثى مجرد)