دبيل آنگه بعمان رسد.و اندر او از زمين تازيان هجر است و بحرين و يمامه و مهره و سبا و تباله و طايف و مكه و جده و مدينه و دار مملكت حبشيان و زمين بجه و شهر اسوان و قوص و صعيد اعلى و جنوب شهرهاى مغرب و افريقيه تا بدرياى محيط رسد بمغرب.

و اقليم سيوم از مشرق زمين چين آغازد.و اندر او دار مملكت چينيان است و ميانۀ مملكت هندوان و تانيشر و قندهار و زمين سند و شهرهاى مولتان و بهاتيه و كرور و كوههاى افغانان تا زاولستان و والشتان و سيستان و كرمان و پارس و سپاهان و اهواز و بصره و كوفه و عراق و شهرهاى جزيره شام و فلسطين و بيت- المقدس و قلزم و زمين مصر و اسكندريه و شهرهاى برقه و افريقيه و قبيله‌هاى بربريان اندر زمين مغرب و تا هرت و سوس و شهرهاى طنجه و بدرياى محيط رسد.

و اقليم چهارم آغازد از زمين چين و تبت وقتا و ختن و شهرهاى كه بميان آنست و بر كوههاى كشمير و بلور و وخان و بدخشان بگذرد سوى كابل و غور و هرى و بلخ و طخارستان و مرو و كوهستان و نشابور[و طوس]و كومش و گرگان و طبرستان و رى و قم و همدان و موصل و آذربادگان و منبج و طرسوس و حران و ثغرهاى ترسا آن و انطاكيه و جزيرهاى قبرس و رودس و سقليه تا بدرياى محيط رسد بر خليجى كه ميان شهرهاى مغرب و اندلس است،و او را زقاق خوانند.و اقليم پنجم از زمين تركان مشرقى ابتدا كند و جاى يأجوج اندر سد بسته و بر گروههاى تركان و قبيله‌هاى معروف از آن ايشان بگذرد تا بكاشغر و بلاساغون رسد و ژاشت و فرغانه و اسبيجاب و چاچ و سروشنه و سمرقند و بخارا و خوارزم و درياى خزران كه به آبسكون معروف است.و بگذرد سوى دربند خزران و بردعه و ميافارقين و ارمنيه.و در كوههاى روميان و شهرهاى ايشان و بر روميه بزرگ بگذرد و زمين جليكا و شهرهاى اندلس و بدرياى محيط رسد.

و اما اقليم ششم از خرگاههاى قاى‌قون آغازد و بر خرخيز و تغرغر بگذرد سوى زمين تركمانان و پاراب و شهر خزران و شمال درياى ايشان و الان و سرير ميان اين دريا و ميان درياى طرابزنده.و بر قسطنطنيه بگذرد و زمين برجان و فرنجه و شمال اندلس و بدرياى محيط رسد.

و اندر اقليم هفتم بس آبادانى نيست.و بوى اندر سوى مشرق مردمانى‌اند وحشى‌گونه اندر كوه و بيشه‌ها از جمله تركان.و بكوههاى باشخرت رسد و حدهاى- غز و بجناك و هر دو شهر سوار و بلغار و روس و سقلاب و بلغر و مجغر و بدرياى محيط رسد.و ز آن سوى اين اقليم كم كسى هست مگر از گروههاى چون آسيو و ورانك و بوره و مانند ايشان.

(رجوع شود به التفهيم ص ١٩٦- ٢٠٠)

اقليم ثامِن

-(اصطلاح فلسفى، كلامى)عالم مثال را اقليم ثامن گويند