بمعنى فى مانند«فلا تتركننى بالوعيد كاننى الى الناس مطلى به القار اجرت» اى فى الناس ٧-ابتدا ٨-مرادف عند مانند«ام لا سبيل الى الشباب»٩-توكيد كه الى زائده باشد و معانى ديگر رجوع شود به(مغنى اللبيب ص ٣٩).

امْ

-(اصطلاح ادبى)كلمۀ ام در عربى بر چند معنى آمده است ١-ام متصله و آن بر دو نوع است يا بر او همزۀ تسويه مقدم شود مانند سَوٰاءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ و سَوٰاءٌ عَلَيْنٰا أَ جَزِعْنٰا أَمْ صَبَرْنٰا يا همزه غير تسويه مانند«ا زيد فى الدار ام عمرو»در هر دو صورت«ام»را متصله و معادله گويند ٢- ام منقطعه كه سه نوعست يكى مسبوق به خبر است مانند تَنْزِيلُ الْكِتٰابِ لاٰ رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعٰالَمِينَ، أَمْ يَقُولُونَ افْتَرٰاهُ و دوم مسبوق باشد به همزه غير استفهام مانند أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِهٰا أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِهٰا كه همزه انكارى است و بمنزلۀ نفى است و سوم مسبوق باستفهام غير همزه باشد مانند هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمىٰ وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمٰاتُ وَ النُّورُ ٣-ام زائده مانند «أَ فَلاٰ تُبْصِرُونَ أَمْ أَنَا خَيْرٌ» كه ام زائد است ٤-ام تعريف بنا بر قولى در لغت بنى طى(از مغنى ص ٢٠-كشاف ج ١ ص ١٠٠-سيوطى ص ١٧٢)

امّا

-(اصطلاح ادبى)اما بكسر همزه و تشديد ميم در زبان عرب داراى چند معنى است ١-شك و ترديد مانند«جاءني امّا زيد و امّا عمرو»كه ترديد دارد،زيد آمده است يا عمرو ٢-ابهام مانند «وَ-آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللّٰهِ إِمّٰا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمّٰا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ» كه معلوم نيست كه خداى آنها را كه اميدوار به رحمت اويند و گناه كنند عذاب كند يا رحمت ٣-تخيير مانند «إِمّٰا أَنْ تُعَذِّبَ وَ إِمّٰا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً» يعنى در عذاب و عفو هر دو مخيرى و «إِمّٰا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمّٰا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقىٰ» كه حضرت موسى گويد يا تو اول ابزار و وسائل كارت را رها كن يا من عصايم را رها ميكنم.٤-اباحه مانند«تعلم امّا فقها و اما نحوا»٥-تفصيل مانند «إِنّٰا هَدَيْنٰاهُ السَّبِيلَ إِمّٰا شٰاكِراً وَ إِمّٰا كَفُوراً» (از مغنى ص ٣١) و اماى دوم حتما عاطفه است.

امّا

-(اصطلاح ادبى)اما بفتح همزه و تشديد ميم بر چند وجه است:١-حرف شرط است مانند فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا- فَيَقُولُونَ ٢-تفصيل حال مانند أَمَّا السَّفِينَةُ فَكٰانَتْ لِمَسٰاكِينَ « وَ أَمَّا الْغُلاٰمُ - وَ أَمَّا الْجِدٰارُ »٣-توكيد مانند«اما زيد فذاهب»رجوع شود به(مغنى ص ٢٨-٣٠)

اما

-(اصطلاح ادبى)اما بفتح همزه و تخفيف ميم بر دو وجه است ١- حرف استفتاح بمنزله«الا»كه اكثر قبل از قسم واقع ميشود مانند«اما و الذى ابكى و اضحك و الذى امات و احيى و الذى امره الامر»٢-بمعنى حقا(رجوع شود به مغنى ص ٢٨)

اماء

-(اصطلاح فقهى)بكسر همز جمع امه است يعنى كنيزان رجوع به عتق شود و رجوع به شرح لمعه(ج ٢ ص ٨٥