فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ١٠٠ - إِحْياءِ مَوات
حضرت رسول نباشد زيرا شخصى كه باو إقطاع شده است اولى است ٦ محجور يعنى سنگچين(تحجير)نشده باشد و«هواى الموات من الارض ما لا ينتفع به لعطلته او لاستيجامه او لعدم الماء عنه او لاستيلاء الماء عليه»و فرقى نيست بين موات بالاصل و بالعرض و بالجمله مردم يك سرزمين معموره از بين رفته و يا كوچ كرده باشند و اثرى از آنها نباشد كه اين گونه زمينها را هر كس آباد كند مالك آن ميشود در غيبت امام چنانكه فرمودند
«من احيى ارضا ميتة فهي له» و احياء زمين عامر روا نيست و همين طور احياء توابع آن مانند حريم و راه و نهر و قناعت آن و اراضى مفتوحة عنوه را كسى نمىتواند مالك شود باحيا زيرا عامر آن در حال فتح آن تمام مسلمين است و موات آن آن امام است و بايد باذن او احيا شود و همين طور هر زمين مردۀ كه ملكيت مسلمى بر آن مستقر نشده بوده است آن امام است و حاصل از اراضى مفتوحة عنوة،در مصالح مسلمين مصرف ميشود.(از شرح لمعه ج ٢ ص ٢١٠-٢١١)رجوع به اراضى موات و انفال شود.
در معتقد الاماميه آمده است:
موات زمين مرده باشد از زمينهائى كه آن را خداوندى معين نباشد،و اين حق امام است،هيچ كس را روا نباشد كه در آن تصرف كند،مگر بدستور امام،
لقوله ص:«ليس لاحدكم الا ما طابت به نفس امامه» .
هر كه زمينى احيا كند بدستورى خداوندش،وى سزاوارتر باشد به تصرف كردن در آن از غير وى،الا وقتى كه بعمارت قيام نكند،و آنچه غيرى قبول كند وى نكند،
لقوله ص:«من احيا ارضا ميتة فهي له، و من احاط حائطا على ارض فهي له» .
يعنى:هر كه زمينى مرده زنده كند،آن زمين وى را است.و هر كه حايطى بر زمينى نهد وى را باشد،يعنى:وى بتصرف در آن اولاتر است،زيرا كه رقبۀ زمين را مالك نشوند.
و روا نباشد حماى رسول را تغيير كردن،زيرا كه فعل رسول ص حجت است، و آن گياهزارى باشد كه رسول آن را اختيار كرده باشد.
و امام را نيز باشد كه گياهزارى را حمايت كند،از براى خود و از براى اسبان غازيان،و كس ران بر وى اعتراضى نباشد،زيرا كه فعل وى حجت است،چون فعل رسول اللّه نزد اين طايفه.
و روايت كردهاند كه
رسول ص فرمود:«لا حمى الا للّه و لرسوله و لائمّة المسلمين» .
و آب مباح را مالك شوند بآنكه به انايى برگيرند،يا جويى باز كنند،يا كاريزى روان كنند.
و كسى كه چاهى كند،آب آن وى را باشد.و اگر در باديه باشد،آنچه زايد باشد ازو و از چهارپايان او،بكسى دهد كه با[ا]و در گياهى كه پيرامن و نزديك چاه بود شريك باشد،تا تواند كه چهار- پايان خود را در آن گياهزار بچراند.و
رسول ص فرموده است:«من منع فضل مائه ليمنع منه الكلأ منعه اللّه فضل رحمته يوم القيامة» ،يعنى:هر كه فضله آب خود را