فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ٦٥٣ - جِناس
غسل بايد خواندن بسيار است،و از براى اين كتابها ساختهاند،چون:عمل السنة و مصباح كبير و نزهة الزاهد و غير اين،كسى را كه بايد كه بر عمل اين طائفه از فرائض و نوافل مطلع شود،آن را طلب بايد كرد،و مطالعه كردن.
(رجوع شود به معتقد الاماميه ص ١٩٩، ٢٠٠).
الجَناحِيّة
-(اصطلاح كلامى)اتباع عبد الله بن معاوية بن عبد الله بن جعفر بن ابو طالب را گويند كه به ذو جناحين ملقب بود.
سبب تشكيل اين فرقه چنين است:كه مغيرية پس از قتل محمد بن عبد الله بن الحسن از اطراف مغيره پراكنده شدند و در طلب امام به مدينه آمدند و در آنجا عبد الله بن معاويه را به زعامت برداشتند گمان بردند كه او بعد از على و اولادش امام است.
عبد الله بن معاويه گمان ميكرد كه روح خداوندى ابتدا به حضرت آدم سپس به شيث و بعد از آن به ساير انبياء و در آخر به جسم او حلول كرده است...
(از مختصر فرق بين الفرق ص ١٥٣).
جَناحُ الغُرابُ الايْمَن
-(اصطلاح نجومى) و آن ستارۀ بود واقع در جناح ايمن از غراب.
رجوع به غراب شود.
جَناحُ الغُرابُ الشَّرقى
-(اصطلاح نجومى) و آن نام ستارۀ بود واقع در شرق صورت غراب رجوع به غراب شود.
جَناحُ الغُرابُ الغَربى
-(اصطلاح نجومى) و آن نام ستارۀ بود واقع در غرب صورت غراب رجوع به غراب شود.
جِناس
-اين اصطلاح اهل ادب و بديع است و از محسنات لفظى است و عبارت از تشابه دو لفظ است در تلفظ كه تجنيس هم گويند و جناس بر دو قسم باشد يكى تام كه دو لفظ در انواع حروف متفق باشند و از لحاظ عدد و هيأت و ترتيب نيز متفق باشند در اين صورت اگر دو لفظ از يك نوع باشند مثلا هر دو اسم باشند يا فعل مماثل نامند مانند يَوْمَ تَقُومُ السّٰاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ مٰا لَبِثُوا غَيْرَ سٰاعَةٍ اى من ساعات الايام و ساعت اول يعنى قيامت و مانند«ركبت حمارا و لقيت حمارا»كه از حمار دوم مرد احمق خواهد و اگر دو لفظ از دو نوع بود مستوفى نامند مانند «ما مات من كرم الزمان فانه يحيى لدى يحيى بن عبد الله»كه يحيى دوم اسم است.
ديگر جناس ناقص كه دو لفظ در تمام جهات متفق نباشند و يا در هيأت حروف فقط متحد باشند و يا در ترتيب يا در امرى ديگر در هر حال از باب جناس غير تام است مانند«الجاهل اما مفرط او مفرط»كه مفرط دوم مشدد باشد مانند «الْتَفَّتِ السّٰاقُ بِالسّٰاقِ إِلىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسٰاقُ» .
در ابدع آرد:
جناس بمعنى همجنس بودن است و مراد توافق دو كلمه است در حروف و خط و لفظ و بساطت و تركيب كلا يا بعضا و در اقسام مختلفه آن اصطلاحات صاحبان فن مختلف شده است چنانكه جناس ناقص را بنا بر آنچه گفته شده است مفتاح و تلخيص گفتهاند و اختلاف لفظين است بزياده و نقصان حروف و گفتههاى ديگر.
جناس تام مطابق بودن دو ركن است در عدد حروف و نوع حروف و حركات و بساطت و تركيب و ترتيب و نوشتن مانند