امورى است از آراء و قواعد عمومى كه در هر امرى ميتواند برهان واقع شده و يا مستند واقع شود مثل اين امر كه مثلا گفته ميشود هر مقدمۀ بناچار يا موجبه است يا سالبه.

(تفسير ص ٢٢٧) و اوائل معرفت مقدمات معرفت است اول الاجناس،جنس عالى است،اول موجودات مبدأ آنها است،اول مكان،ابتداى آن است«الاول سبحانه هو الذى يعلم طبيعة الموجود بما هو موجود باطلاق الذى هو- ذاته».

(تفسير ص ١٧٠٨ و رجوع شود به ٢٢٧،٢٩٩،٣٤٥،١٥٨٤ و رسائل جابر ص ٣٤).

اوائِل فِى الْعُقُول

-(اصطلاح منطقى)مراد معقولات اول است رجوع شود به معقول.

گاهى تعبير به اوائل عقول شود و گاهى اوائل فى العقول در هر حال منظور بديهيات اوليه است كه همۀ مردم در احساس و ادراك آنها يك‌نواخت‌اند.

(رجوع شود به رساله چهارم از رسائل اخوان الصفا ص ٣٥١ و ملل و نحل ابن حزم اندلسى ج ١ ص ٦ چاپ مصر ١٣١٧).

اوائِلُ امَّهات بَسائِطْ

-اين اصطلاح هم در علوم غريبه بكار ميرود و هم در فلسفه.منظور حرارت،برودت،رطوبت و يبوست است.

(از رسائل جابر ص ١٦)

اوْباشى

-(اصطلاح عرفانى)اوباشى ترك ثواب است هم از كردن طاعت و هم از اجتناب معصيت در غلبۀ محبت و باك نداشتن از هر چه پيش آيد و كند و گويد در غلبات سلوك(اصطلاحات فخر- الدين ضميمه ديوان)

اوْتاد

-(اصطلاح عرفانى)چهار نفرى كه در چهار جهت دنيا هستند و بمنزلۀ چهار ركن عالمند و بواسطه اين چهار نفر است كه خداوند جهان را محفوظ ميدارد و آنها را اوتاد نامند،در كشاف آمده است كه:آنكه در مشرق است نامش عبد الرحمن و آنكه در مغرب است نامش عبد الودود و آنكه در جنوب است نامش عبد الرحيم و آنكه در شمال است نامش عبد القدوس است و هر گاه يكى از آنها فوت كند نايبى بجاى او بنشيند و آنها چهار ركن عالم معموره‌اند و ازين جهت اوتاد گويند.

بعضى گويند آنكه در مغرب است عبد العليم و آنكه در مشرق عبد الحى است و آنكه در شمال عبد المريد است و آنكه در جنوب است عبد القادر است(كشاف ص ١٤٥٤).

عراقى گويد هفت فرزند تو كه اوتادند
هر يكى غوث هفت كشور باد
قطبشان صدر صفه ملكوت
كه مقامش ز عرش برتر باد
و معلوم ميشود كه او اوتاد را بر- حسب اقاليم ميدانند كه هفت است رجوع شود باولياء.