بكسر عين نادرست و بر خلاف قياس است و در غير صحيح الفاء و اللام در معتل الفاء مكسور العين آيد مانند«موضع، موعد،موجل»و در معتل اللام مفتوح العين آيد مانند«مأوى،مرمى،مثوى»و گاه در آخر اسم زمان و مكان«ة»اضافه شود براى تأكيد مانند«مقبرة،منطقة».

و اسم مكان و زمان از غير ثلاثى مجرد بر وزن مفعول آن باشد مانند «منطق،مستخرج محرنجم،مدحرج».

(از شرح تصريف ص ١٣١)

اسْمِ سادِه

-(اصطلاح ادبى)ساده يا بسيط آنست كه تنها يك كلمه باشد مانند «خرد،هوش و دانش»و اسم مركب مقابل آن مى‌باشد و آن كلمه‌ايست كه از دو يا بيشتر آميخته باشد مانند«كاروانسرا سرايدار»مركب از دو اسم باشد مانند «سرا پرده و صاحبدل»از اسم مفعول و اسمى ديگر باشد مانند«شكسته‌دل خميده قد»از اسم و صفت باشد مانند «دل تنگ،دلسرد»از حرف و اسم باشد مانند«بخرد،بدست»از عدد و اسم باشد مانند«چارپا،چارسو،چارباغ»از دو مصدر مرخم باشد مانند«برد و باخت، رفت و آمد و...».

(از دستورنامه ص ١٦)

اسْمِ عامّ

-(اصطلاح ادبى)اسم عام آنست كه همه افراد هم جنس و هم نوع خود را در برگيرد و بر يكايك آنها دلالت كند مانند«مرد»و در عربى«رجل».

(از دستورنامه ص ١٥)

اسْمِ فاعِل

-(اصطلاح ادبى)اسم فاعل در عربى از افعال ثلاثى مجرد بر وزن فاعل آيد چنان كه از ضرب اسم فاعل «ضارب»است و از نصر«ناصر»و از كتب«كاتب»و كنندۀ كار را رساند و از مشتقات است و آن جز فاعل است كه از مرفوعات فعل است و از افعال ثلاثى مزيد و رباعى مجرد و مزيد از فعل مضارع آن درست مى‌شود بدين ترتيب كه حرف مضارعه را بيندازند و ميم مضمومه بجاى آن گذارند و در اسم فاعل ما قبل آخر را مكسور گردانند و در اسم مفعول مفتوح مانند(مستخرج،مدحرج)و اسم فاعل و مفعول از معتلات پس از اعلال بصورت‌هاى ديگر در ميآيد.اسم فاعل از افعال متعدى و قاصر هر دو آيد مانند«ذاهب و قائم و ضارب»و شش صيغه دارد سه مذكر و سه مؤنث و آن مشابه با مضارع است از لحاظ حركات و سكنات و عمل آن را ميكند.اگر از افعال لازم باشد فقط فاعل مى‌گيرد و اگر از افعال متعدى باشد مفعول هم مى‌گيرد و علامت اسم فاعل در فارسى«نده»است مانند«دونده، خواهنده»چنانكه علامت اسم مفعول فارسى «ها»غير ملفوظ است مانند«رفته، خورده،كوفته».

و فرقش با صفت مشبه اين است كه اسم فاعل صدورى است و صفت مشبه ثبوتى است و فرق ديگر آنكه اسم فاعل هم از فعل لازم آيد و هم متعدى و صفت مشبه از فعل لازم آيد و ديگر آنكه صفات مشبه بطور لزوم مشابه مضارع نمى‌باشند و ديگر آنكه منصوب اسم فاعل مقدم مى‌شود