دوم القاء رحمانى با واسطه است كه عبارت از القائيست كه ابتدا افاضه ميشود بر عقل اول و بعد بر ارواح قدسيه و بعد بر نفوس حيوانيۀ منطبعه و مراد از نفث روحى همان است كه آنچه حاصل از روح قدس است بحكم«ان روح القدس نفث فى روعى»(شرح فصوص ص ٥٥).

الَم

-(اصطلاح فلسفى)لذت و الم از كيفيات نفسانيه‌اند و در تعريف آن دو گفته شده است كه لذت عبارت از ادراك ملايم طبع است و الم ادراك منافر و منافى با طبع است.و بعبارت ديگر الم ادراك منافر با طبع است از آن جهت كه منافر است زيرا هر امر منافرى ممكن است از جهتى يا در زمانى ملائم باشد و لذت عبارت از ادراك ملائم با طبع است از آن جهت كه ملائم با طبع است زيرا هر امر ملائمى ممكن است از جهتى يا در زمانى و نزد شخصى منافر باشد.

محمد زكرياى رازى گويد:الم خروج از حال طبيعى است و لذت بازگشت بحالت طبيعى بنا بر اين لذت و الم از امور حقيقى و متأصل در خارج نيستند.

(دستور ج ١ ص ١٦٢) قطب الدين گويد:لذت و الم از امور اعتبارى‌اند و عبارت او چنين است:

الم ادراك نيلى باشد و لكن وصول چيزى را كه عند المدرك آفت باشد از آن روى كه آن چنان باشد.

(درة التاج جزء سوم از بخش اول ص ٩٠ و رجوع شود به مبدأ و معاد صدرا ص ١٠٨ و اسفار ج ٢ ص ٣٨-٣٩ و اخوان ج ٣ ص ٦٨ و زاد المسافرين ص ٢٣١) صدر الدين شيرازى گويد و بنا بر- اين تعاريف لذت و الم دو امر ثابت و دائمى نمى‌باشند و تجربه نيز همين امر را تأييد ميكند زيرا ما مشاهده ميكنيم كه هر امرى در مراحل اوليه و بدو حدوث بى‌نهايت لذت دارد و كم كم از لذت آن كاسته ميشود و همين طور است در طرف آلام كه امور مولمه در بدو حدوث نهايت الم و رنج را دارند و لكن بعد از مدتى عادى شده و ديگر مولم نمى‌باشند بعضى از چيزها براى بعضى از اشخاص در مواقع خاصى مولمند و همانها براى اشخاص ديگرى ملذند.

وى گويد سبب اين وضع اين است كه لذت و الم در اثر ادراك حاصل ميشوند و لذات حسيه بواسطۀ ادراكات حسى بوجود مى‌آيند و ادراك حسى بويژه لمسى در اثر انفعال پديد مى‌آيد و موقعى كه كيفيت وارده بر عضو مستقر و مستمر شود انفعال جديد حاصل نمى‌شود و در نتيجه شعور جديدى پديد نمى‌آيد و لذت ادراك نمى‌شود و همين طور است در طرف آلام.

و لفظ لذت و الم نزد عامه بر ملائمات و منافيات حسى اطلاق ميشود.

لذات و آلام بر حسب قواى مدركه تقسيم ميشوند بلذات و آلام عقلى و وهمى و حسى.لذت و الم حسى عبارت از تكيف عضو لامس است بكيفيت ملموسه