فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ٤١٣ - بُرُوجِ نارِيَّه
سنبله،ميزان،عقرب،و قوس كه طلوع هر يك بيش از دو ساعت بود و موقعى كه آفتاب در يكى از اين بروج باشد از شمال به جنوب و از اوج به حضيض هبوط كنند و شب از روز برگيرد و روز رو به نقصان رود.
(رجوع شود به رساله دوم نجوميات، اخوان ص ٧٦)
بُرُوجِ مُطيع
-(اين اصطلاح از اصطلاحات احكام نجوم است).
رجوع به صاعد و هابط شود.
بُرُوجِ مُعَوَّجَةُ الطُّلُوع
-(اين اصطلاح نجومى است)و اين بروج عبارتند از جدى،دلو،حوت،حمل،ثور،جوزا كه هر يك از اين بروج در كمتر از دو ساعت طلوع كنند و از جنوب به شمال و از حضيض باوج روند و روز از شب برگيرد و شب به نقصان رود.
(رجوع به رسالۀ دوم اخوان ص ٧٦ شود)
بُرُوج مَقْطُوعَةُ الاَعْضاء
-(از اصطلاحات نجومى است).يعنى بروج اندام بريده كه تمام اندام ندارند.
از بررسى صور كواكب معلوم شده كه حمل،ثور،اسد و حوت اندام بريدهاند و مثلا صورت اسد و حمل را پاها شكافته است و ثور علاوه بر آن كه نيم گاو است، بر ناف بدو نيم بريده بود و حوت خود طبعا اندام ندارد.
بُرُوج مُنْتَصِبَة
-(اين اصطلاح نجومى است)چند برجند كه بصورت قائمه يا منتصباند و آن حمل،ميزان و قوس بود.
رجوع به بروج نر شود.
بُرُوجِ مُنْقَلِبَة
-(اين اصطلاح نجومى و هيوى است)نخستين برج از سه برج هر فصل را برج منقلب نامند و دوم را ثابت و سوم را ذو جسدين،مثلا برج حمل منقلب بهارى بود و ثور ثابت بود و جوزا ذو جسدين و به ترتيب بروج ديگر.
(رجوع به بروج شود)
بُرُوجِ نارِيَّه
-(اين اصطلاح از علوم غريبه است)بروج را از لحاظ خواص اربع و يا مزاجهاى چهارگانه به چهار دسته كردهاند بروج نارى و آنها عبارتاند از حمل،اسد و قوس.كه حار و يابساند و لكن حمل اقوى از اسد و اسد اقوى از قوس بود،ثور و سنبله و جدى ارضى بوند و بارد يابس و مرتبه آنها در قوت و ضعف به ترتيبى است كه گذشت.
جوزاء و ميزان و دلو هوائىاند و حار و رطب.
و سرطان عقرب و حوت مائى و بارد رطب بوند و هر يك از اين بروج علاوه بر در برداشتن خاصيت عناصر خاصيت افلاك را نيز دارا ميباشند.
(از مختار رسائل ص ٣١،٣٢) و بالجمله هر يك از منازل قمر را مطابق خواص عناصر و يا خود عناصر يا نارى دانند و يا مائى،سعد و يا نحس مثلا گويند.شرطين نارى نحس است.
بطين حار رطب است.ثريا ممتزج از حرارت و برودت است دبران ارضى است.