فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ٣٠٣ - امْوال
قرار دادهاند و بر معانى متعدد و زيادى اطلاق كردهاند.
١-عقل اول را از جهت احاطۀ كه باشياء دارد بنحو اجمال ام الكتاب گويند.
٢-نفس كليه را از جهت آنكه مظهر اشياء است در مقام تفصيل ام- الكتاب ناميدهاند و نفس منطبعه را كتاب محو و اثبات ناميدهاند باعتبار احوال لازمۀ اعيان آنها بر حسب استعدادات اصليه آنها كه ظهور آنها مشروط باوضاع فلكيه است.
٣-انسان كامل را از جهت روح و عقلش كتاب عقلى و ام الكتاب نامند و از جهت قلبش كتاب لوح محفوظ و از جهت نفسش كتاب محو و اثبات ناميدهاند.
٤-لوح محفوظ و قضاء الهى را نيز ام الكتاب ناميدهاند.
(رسائل صدرا ص ٢٨٢ و شرح قيصرى بر فصوص ص ٢٧) شاه نعمت اللّه گويد:
معنى ام الكتاب نور محمد بود
اصل همه عين او عين همه عينها
باز گويد:
عقل اول نام او ام الكتاب
فهم كن و اللّه اعلم بالصواب
باز گويد:
عقل اول نام او ام الكتاب
فهم كن و اللّه اعلم بالصواب
باز گويد:
مبدع از غير سبب مبدع بقدرت آفريد
جملۀ ام الكتاب از لوحش آسان يافتم
امَناء
-(اصطلاح عرفانى)كسانى هستند كه امناء اللّهاند و از اسرار غيب او مطلع ميباشند.در تاريخ تصوف آمده است كه امناء عبارت از ملاميهاند و ملاميه آنهائى هستند كه آن چيزى كه در باطن آنها است بر ظاهر آنها هويدا نيست و آنها بالاترين طبقات صوفيهاند و مبتديان و شاگردان ملاميه بشكل اصحاب فتوت درآيند،رجوع شود به فتوت در كتاب(مصباح الهدايه ص ٦٧).
امْوال
-از اصطلاحات فقهى است اموال جمع مال يعنى دارائى و آنچه ماليت دارد.
اموال سه قسمند:اعيان-منافع.
حقوق.
ماليت اعتبارى است عقلائى و اعتبار عقلاء از روى جزاف نيست بلكه ناشى است از اينكه براى موجودات خارجى باعتبار منافعى كه از آنها ميبرند و بنسبت ثمراتى كه بر آنها مترتب است قيمتى قرار ميدهند مثلا خوراكيها چون طرف احتياج بوده و حيات بشر بر آن توقف دارد و همچنين اراضى و حيوانات و معادن بملاك حاجت و منفعت مالند و چون ماليت هر چيزى نزد عقلاء از لحاظ منفعتى است كه در آن چيز موجود است لذا خود منفعت اولى و احق است باين كه مال بوده و قيمتى براى آن اعتبار شود.
و همچنين است حقوق،مثل حق شرب و حق مرور و حق خيار و حق شفعه، تمامى اينها اموالند زيرا در نظر عرف داراى منفعتى ميباشند كه در مقابل آنها بذل مال ميشود.
پس اعتبار ماليت در اعيان خارجيه