و موضوع علم كلام نيز همين اصول بود و گفته‌اند هر امرى كه مستند آن عقل باشد و از راه عقل بدست آيد اصول بود و اصول دين هم بدين معنى است كه از راه عقل بدست آيد و علاوه پايه و ريشۀ دين بود.و هر امرى كه از راه اجتهاد و قياس بدست آيد فروع بود.

(رجوع شود به ملل و نحل ابن حزم ج ١ ص ٥١).

اهْلِ الْهام

-(اصطلاح عرفانى)كسانى كه قلب آنان صقالت يافته بمرتبۀ حق- رسيده‌اند.

مولانا گويد:

اهل الهام خدا عين الحياة
اهل تسويل هو اسم الممات

اهْل انْقِطاع

-(اصطلاح عرفانى) آنان كه از خلق ببريده و بعالم روحانى بپيوندند.ابو الحسن نورى گويد«اهل الديانة موقوفون و اهل التوحيد يسيرون و اهل الانقطاع يتحيرون»ثم قال«ان الحقائق اذا ظهر تلاشى كل ما حجب» (طبقات ص ١٦٧).

اهْلُ الاَهْواءِ وَ الْبِدَعْ

-فرقه‌هاى گمراه را گويند كه در مذاهب بدعتها كردند مانند جبريه،قدريه،خوارج،معطله، مشبهه و معتزله..

اهْلال

-(اصطلاح فقهى)يكسره همزه از باب افعال است و بالا بردن صوت و آواز باشد با تلبية كه كنايت از احرام است براى حاجيان.

(از دستور ج ١ ص ٢١٣).

اهْلِ باطِن

-(اصطلاح عرفانى)در مقابل اهل ظاهر است و اهل معرفت را گويند.و گاه باطنيه را اراده كنند.

(تفسير حدائق ص ٤٥٦)

اهلِ بَحث

-پيروان حكمت بحثى را اهل بحث گويند در مقابل اهل ذوق و معنى.(از مبدأ و معاد صدرا ص ٣٥٧)

اهل بَدايات

-اين اصطلاح عرفانى است و مبتديان در سلوك را اهل بدايات گويند در مقابل منتهيان كه اهل نهايت‌اند.

(از مصباح الهداية چاپ هند ص ٤٩)

اهلِ تَأويل

-اين اصطلاح عرفانى و كلامى است و كسانى را گويند كه از مشكاة نبوت كسب فيض كرده‌اند و آنان ائمه و اهل بيت رسول‌اند.

(از جامع الحكمتين ص ٢٨)

اهْلِ تَجريد

-اين اصطلاح عرفانى است و كسانى را گويند كه خود را از قيود مادى و علائق طبيعى رهائى بخشيده‌اند.

(از كشف المحجوب ص ٧٨)

اهلِ تَحْقيق

-رجوع به تحقيق شود.

اهلِ تَفْرِقَه

-(اصطلاح عرفانى) آنان كه در مقام فرق و كثرت هستند و اين مقام خذلان است.

عطار هر كه را رو به كثرت است و برون
پشت او سوى وحدتست و درون