اجماعى كه بدين كيفيت حاصل شود در نظر عموم فرق اسلامى حجت و جزو ادله شرعيه بشمار ميآيد،لكن در مبناى حجيت آن بين علماى عامه و علماى خاصه اختلاف نظر موجود ميباشد بدين معلى:

علماى عامه نفس اجماع را من حيث هو حجت ميدانند ولى علماى ما آن را فقط از حيث اينكه كاشف از رأى معصوم است معتبر ميشناسند.

تفصيل اين اجمال آن است كه علماى عامه ميگويند:

اولا بموجب روايات عديده از جمله حديث نبوى

لا تجتمع امّتى على خطاء اجتماع امت اسلام بر امر ناصواب غير ممكن است.

ثانيا طبق صريح آيۀ وَ مَنْ يُشٰاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مٰا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدىٰ وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مٰا تَوَلّٰى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ تخلف از طريقۀ كه مؤمنين اتخاذ نموده‌اند حرام و مستلزم عقوبت است.

بنا بر اين اگر امت اسلام طريقى را در پيش گرفته و بر آن اجماع نمودند آن طريق طريقۀ حقه و آن اجماع حجت خواهد بود.ولى فقهاى ما ميگويند:

راست است كه اجماع حجت ميباشد ولى نه من حيث انه اجماع-بلكه من حيث اينكه كاشف از رأى امام است-بطورى كه اگر اين جنبه از آن سلب شود بطور قطع از حجيت ساقط ميگردد.

(اصول رشاد ص ٢١٧).

إجمال

-(اصطلاح اصولى)رجوع به مجمل و(الموافقات ج ٣ ص ١٧٥)شود.

أَجْناس ثَلاثَه

-(از اصطلاحات علوم غريبه است)و اين اصطلاح را اصحاب اين فن اطلاق بر حيوان،نبات و حجر كنند.

أَجناس عالِيَة

-(منطق)در تحت عنوان كلمۀ مقوله و جوهر بيان خواهد شد كه ارسطو كليۀ موجودات عالم را در ده مقوله محدود و منحصر كرده است و آنها را مقولات عشر ناميده يك مقوله را جوهر و نه مقولۀ ديگر را عرض دانسته است و هر يك از آن مقولات را جنس عالى مادون خود ميداند مثلا مقوله جوهر خود نيز شامل بر پنج نوع جوهر ميشود كه ماده،صورت،جسم،نفس و عقل باشد و كيف كه يكى از مقولات عرضى است خود جنس عالى كيفيات اربعه ميباشد و همين طور ساير مقولات هر يك جنس عالى براى انواع مادون خود ميباشند و بنا بر اين مقولات اجناس عاليه‌اند و هر يك از آن اجناس بتمام ذات متباين و متخالف يكديگرند.

در منطق نيز هر جنسى نسبت بانواع دون خود جنس عالى است.

(اسفار ج ٢ ص ٢-٣،٨١)