حمل و ثور و جوزا بهارى‌اند و جنبان.و دلالتشان از عمر بر كودكى است، وز سويها بر مشرق و بر باد صبا،و از پاسهاى روز يا شب بر نخستين پاس.و سرطان و اسد و سنبله تابستانى‌اند آراميده و دليل از عمر بر جوانى و از سويها بر جنوب و بر بادش وز پاسهاى روز يا شب بر دوم پاس.و ميزان و عقرب و قوس تير ماهى‌اند جنبان.و دليل از عمر بر كهلى و از سويها بر مغرب و بادش دبور وز پاسهاى روز يا شب بر سوم پاس.

و جدى و دلو و حوت زمستانى‌اند آرميده و دليل از عمر بر پيرى و از سويها بر شمال و باد شمالى و از پاسهاى روز يا شب بر چهارم پاس.

و نخستين برج را از برجهاى هر فصلى منقلب خوانند اى گردان.و دوم را ثابت اى ايستاده،زيرا ك چون آفتاب اندرو باشد آن فصل درست بر طبق خويش بايستد خالص.و سيم را ذو جسدين خوانند.و معنى او آن بود كه دو تن دارد.

و هر گونه‌ئى ازين سه گونه كه بگفتيم بر تربيع باشند يك با ديگر.پس حمل و سرطان و ميزان و جدى مربعه‌ايست منقلب و دلالتش بر آهستگى و پاكيزگى و هشيارى و نگرستن اندر علمها و باريكها.و ثور و اسد و عقرب و دلو نيز مربعه‌ايست ثابت،دليل است بر حليمى و انديشيدن و دادگستريدن و نيز بر بسيارى خصومت و پرخاش.و گاه‌گاه دلالت كند بر برداشتن شدتها و صبر كردن بر كار و رنجورى.

و جوزا و سنبله و قوس و حوت مربعه‌ايست ذو جسدين،دليل كند بر آشفتگى و سبكى و لهو دوستى و كم چارگى و مختلف‌كارى و دو رويه و دو زفانى و بجملۀ حديث، برجهاء ثابته بدانچ دلالت كنند پيدا بود.

و دلالت ذو جسدين پنهانتر و دلالت منقلب بميان هر دو.

(رجوع شود به التفهيم ص ٣٥٣)

بُرُوجِ تَر

-(اين اصطلاح احكام نجوم است)رجوع شود به بروج گرم.

بُرُوجِ جَنُوبِىّ

-(اين اصطلاح هيوى و نجومى است)بروج جنوبى عبارتند از ميزان،عقرب،قوس،جدى،دلو و حوت، البته هنگامى كه آفتاب در يكى از اين بروج باشد روز كوتاه‌تر و شب بلندتر است.

(رجوع شود به رساله نجوم اخوان ص ٧٦)

بُرُوجِ حارَّه

-(اين اصطلاح از اصطلاحات علوم غريبه است).

اصحاب علوم غريبه پارۀ از بروج را حار دانند و بعضى را بارد و بعضى را يابس و بعضى را رطب و گويند خاصيت عناصر در كواكب و بروج وجود دارد و بلكه اين خواص كه در عناصر است از ناحيه كواكب بود.

و گويند هر گاه كواكب حاره در بروج حاره بود شدت گرماى تابستان بود و درختان و گياهان به خشكد و صفراء در اجسام جوشش كند و احتراق فزون گردد، آبها كم شود.كبريت و ياقوت در آن هنگام بوجود آيد و اگر كواكب حاره در بروج رطبه بود نيز حالاتى ديگر پديدار شود.

بطور تفصيل در اين باب سخن رانده‌اند.