و در رسيدن به برترين كمالات خود نياز باقوام و افرادى ديگر دارد كه هر يك به قسمى از كمالات لايق و ممكن انسان كمك كند و بنا بر اين انسان به كمالاتى كه آفريده شده است نرسد مگر باجتماعات، اجتماعاتى كه معاون و كمك يكديگر باشند تا همگى آنچه را كه در زندگى و رفاه و آسايش آنها بكار آيد فراهم نمايند، وى گويد هر گاه جماعات مختلف را در قسمت معمورۀ زمين بررسى كنيم به سه نوع اجتماع برمى‌خوريم عظمى،وسطى و صغرى اين سه دسته اجتماعات كامله‌اند.منظور از عظمى همۀ مردمى هستند كه در قسمت معمورۀ زمين زندگى ميكنند و منظور از وسطى امت و يا ملتى است كه در قسمتى از معمورۀ زمين زندگى ميكند.

و منظور از جماعة صغرى مردم يك شهرند و جماعتهاى غير كامله عبارتند از يك ده و يا مردم يك محله و يا يك كوى و سپس در يك منزل كه كوچكترين واحد، اهل يك منزلند و سپس بالاتر از آن اهل محله و ده‌اند.

ده خادم شهر است و بالاخره محله و كوى و منزل و ده همه خادم شهرند و خير افضل و كمال اقصى نخست بسبب زندگى شهرى حاصل ميشود پس سعادت و شقاوت از عوارض شهر است و مدينه فاضله آن بود كه قصد و غرض همۀ مردم آن تعاون و كمك بود تا رفاه و آسايش جامعه فراهم شود يعنى بر آنچه سعادت همه در آنست،و آن گونه مردم را امة فاضله و معمورۀ فاضله نامند.

(رجوع شود به آراء اهل مدينه ص-٩٦-٩٧).

جَمال

-(اصطلاح عرفانى)جمال ظاهر كردن كمال معشوق است از جهت استغناى از عاشق و نيز اوصاف لطف و رحمت خداوند است.

شاه نعمت الله گويد:جمال،تجلى حق است بوجه حق براى حق و جمال مطلق را جلال است و اين قهاريت جمال است،در هر جمالى جلالى دارد و هر جلال او را جمالى است.

هر نقش و خيالى كه مرا در نظر آيد
حسنى و جمالى و جلالى بنمايد
عارف بجلال او نگرد بنالد،محب بجمال او نگرد بنازد،آن يكى مينالد از بيم فصال اين يكى مينازد باميد وصال، بيچاره كسى كه نه نام او شنود و نه از جمال او خبر دارد.

(عده ج و ٣٧٣).

و صرح باطلاق الجمال و لا تقل
بتقييده لئلا يزخرف زينة
فكل مليح حسنه من جمالها
معار له بل حسن كل مليحة
جمالك لا يقاس الى جمال
و قدرك جل من درك المثال
و حبك سار فى كبدى و قلبى
مسير الشمس فى كبد الهلال
(از طبقات،٣٣٣).

پارۀ از تركيبات ديگر:

جمال ظهور،دقايق جمال،مائده جمال، مشتاقان جمال،تتق جمال،افق جمال، مطلع افق جمال،گلستان جمال،نور جمال مطلع جمال،صبح جمال،جمال حقيقى جمال ذو الجلال،جمال ذات،جمال محبوب، جمال آفتاب،خيال جمال،آينۀ جمال.