شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٤٤٨ - ٥٠٦٣ خلف لكم عبر من آثار الماضين قبلكم لتعتبروا بها
يعنى بهترين اين امت نمط ميانه است، ملحق مىشود بايشان در عقب مانده، و بر مىگردد بسوى ايشان از حد بدر رفته.
و پوشيده نيست كه درين عبارت حمل «نمط اوسط» بر معنى دويم انسب است.
٥٠٦٠ خلطة أبناء الدنيا راس البلوى و فساد التقوى.
آميزش پسران دنيا سر بلاست و فساد تقوى. مراد به «پسران دنيا» جمعى است كه حريص بر دنيا باشند و ظاهرست كه آميزش زياد با ايشان باعث ميل و رغبت بطريقه و شيوه ايشان مىشود و آن بلائيست اخروى، بلكه دنيوى نيز، و بآن فاسد مىشود تقوى و پرهيزگارى.
٥٠٦١ خالف الهوى تسلم، و اعرض عن الدنيا تغنم.
مخالفت كن خواهش را تا سالم مانى، و رو بگردان از دنيا تا غنيمت يابى.
٥٠٦٢ خذوا مهل الايام، و حوطوا قواصى الاسلام، و بادروا هجوم الحمام.
فرا گيريد مهلت ايام را، و حفظ كنيد سرحدهاى اسلام را، و پيشى گيريد بر ناگاه رسيدن تقدير مرگ. يعنى مهلت روزگار را غنيمت شماريد، و تا مهلت كردن كار خيرى داريد، بكنيد، و تأخير مكنيد در آن كه مبادا مرگ ناگاه در رسد و ديگر مهلت ندهد، و «پيشى گيريد بر ناگاه رسيدن تقدير مرگ» بمنزله تأكيد اينست يعنى پيشى گيريد بكردن كارهاى خير كه مبادا ناگاه در رسد تقدير مرگ و ديگر نتوانيد كرد. و «حفظ كنيد سرحدهاى اسلام را» امرست بنگهبانى كردن آنها و با خبر بودن از آنها از براى دفع فتنه و فساد كفار، و هجوم و تاخت ايشان بر سر مسلمانان.
٥٠٦٣ خلف لكم عبر من آثار الماضين قبلكم لتعتبروا بها.