شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٩٥ - ٤٥٢٤ تأتينا اشياء نستكثرها اذا جمعناها و نستقلها اذا قسمناها
٤٥٢٠ تعرف حماقة الرجل بالاشر فى النعمة و كثرة الذل فى المحنة.
شناخته مىشود حماقت و كم عقلى مرد بفرحناكى زياد در نعمت و بسيارى خوارى نمودن در محنت. زيرا كه عاقل مرتبه خود را زياده از آن ميداند كه بسبب نعمتى فانى زايل از جا برآيد و فرحناك زياد گردد، و همچنين از اين كه بسبب محنتى خود را زياد خوار گرداند بخضوع و فروتنى نزد مردم.
٤٥٢١ ترك الذنب شديد و اشد منه ترك الجنة.
ترك گناه سخت است و سخت تر از آن ترك بهشت است. يعنى از سر آن و نعمتهاى پاينده آن گذشتن، پس كسى را كه عقلى باشد هر چند ترك گناهان باعتبار هوى و هوس بر او سخت باشد بايد كه از سر آنها بگذرد و از سر بهشت نگذرد.
٤٥٢٢ تولوا من انفسكم تأديبها و اعدلوا بها عن ضراوة عاداتها.
برگردن گيريد از جانب نفسهاى خود ادب فرمودن آنها را، و برگردانيد آنها را از حرص عادتهاى آنها. يعنى از حرص بر صفات ذميمه و افعال نكوهيده كه بالطبع حريص اند بر آنها و عادت به آنها كرده اند.
٤٥٢٣ تولى الاراذل و الاحداث الدول دليل انحلالها و ادبارها.
برگردن گرفتن فرومايگان و تازه بدولت رسيدگان دولتها را دليل گداختن و پست گردانيدن آنهاست. مراد اين است كه مباشرين مهمات دولتها بايد كه مردم بلند مرتبه باشند كه از خانوادههاى دولت باشند و هر دولتى كه مباشرين مهمات آن مردم پست مرتبه تازه بدولت رسيده شوند اين نشان اين است كه بزودى بر هم خورد و پشت بگرداند، و وجه اين ظاهرست و بتجربه نيز معلوم شده.
٤٥٢٤ تأتينا اشياء نستكثرها اذا جمعناها و نستقلها اذا قسمناها.