شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٤٢ - ٤٣٦٥ بادروا العمل و خافوا بغتة الاجل تدركوا افضل الامل
پيشى گيريد بعمل و دروغگو يابيد اميد را، و ملاحظه كنيد اجل را. مراد پيشىگرفتن بعمل خير است، و «دروغگو يابيد اميد را» يعنى اميدها را در آنچه مىگويند بشما بزبان حال از مرغبات در سعى از براى مأمولات خود و موانع از شتاب در كارهاى خير دروغگو دانيد و عمل بقول آنها مكنيد يا اين كه آنها را در وعدها كه بشما مىدهند بحاصل شدن آن مأمولات دروغگو دانيد و دانيد كه اكثر آنها بعمل نيايد پس خود را بعبث مشغول سعى در تحصيل آنها مسازيد، و ممكن است كه معنى «و أكذبوا الامل» اين باشد كه دروغگو گردانيد اميد بشما كرده دروغ گردد، و «ملاحظه كنيد اجل را» يعنى رسيدن وقت مرگ هميشه ملحوظ شما باشد و از آن غافل مگرديد و همواره در انديشه آن باشيد تا اين معنى معين بر پيشىگرفتن بكار خير و دروغگو يافتن يا گردانيدن اميد گردد، و ممكن است كه معنى تمام فقره مباركه اين باشد كه: شتاب كنيد در عمل خير، و دروغگو دانيد اميد را در آنچه قرار مىدهد از براى شما از طول عمر بقدر درازى خود، و ملاحظه كنيد هر دم رسيدن وقت مرگ را، پس فريب اميد مخوريد و بآن اعتبار كارهاى خير را تأخير مكنيد بگمان اين كه اگر حالا نشود وقت ديگر خواهد شد.
٤٣٦٥ بادروا العمل و خافوا بغتة الاجل تدركوا افضل الامل.
پيشى گيريد[١] بسوى عمل يعنى عملهاى خير و بترسيد از ناگاه رسيدن اجل تا دريابيد افزونترين آرزو را يعنى اگر شتاب كنيد بعمل خير دريابيد افزونترين آرزوها را كه سعادت جاويد باشد و اگر تأخير كنيد خوف آن هست كه ناگاه اجل در رسد و بى توشه و تهيه بايد رفت نعوذ بالله منه و اين بنا بر اين است[٢] كه عبارت
[١] - در غير نسخه كه بخط شارح( ره) است:« شتاب كنيد».
[٢] - از عبارت« و اين بنا بر اين است» تا آخر در نسخه كه بخط شارح( ره) است نيست.