شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٢٠٩ - ٤٢٣١ بالبغى تجلب النقم
آسانتر باشد از همان كار هرگاه بى فكر كرده شود.
٤٢٢٧ بالصبر تدرك الرغائب.
بصبر يافته مىشود رغايب، يعنى چيزى چند كه مردم رغبت كنند در آنها و نيكو دانند، و مراد اين است كه صبر را ميوههاى نيكو باشد.
٤٢٢٨ بالصحة تستكمل اللذة.
بسبب تندرستى كامل مىشود لذت چه ظاهرست كه عليل و بيمار را چندان بهره از لذتها نباشد و غرض اين است كه قدر نعمت صحت و تندرستى را بايد دانست و از شكر آن نبايد غافل شد.
٤٢٢٩ بالزهد تثمر الحكمة.
بزهد ميوه مىدهد حكمت، مراد به «زهد» چنانكه مكرر مذكور شد بى رغبتى در دنياست و حريصنبودن بر آن و ترك محرمات آن بلكه مشتبهات نيز، و ظاهر اين است كه مراد به «حكمت» در اينجا مجرد علم درست است نه علم و عمل هر دو كه معنى شايع آنست چنانكه مكرر مذكور شد، و وجه ظهور مذكور باندك تأملى ظاهر مىشود و مراد اين است كه: حكمت تا با زهد در دنيا نباشد نفعى ندارد و فايده بر آن مترتب نشود.
٤٢٣٠ بالظلم تزول النعم.
بسبب ستم زايل مىشود نعمتها، يعنى نعمتها كه ستم كننده داشته باشد، و اين مضمون در احاديث بسيار وارد شده.
٤٢٣١ بالبغى تجلب النقم.
بسبب بغى كشيده مىشود انتقامهاى الهى، يعنى بغى سبب آنها مىشود «بغى»