شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٩٣ - ٤١٧٥ اذا كانت محاسن الرجل اكثر من مساويه فذلك الكامل و اذا كان متساوى المحاسن و المساوى فذلك المتماسك، و ان زادت مساويه على محاسنه فذلك الهالك
از آنها باعث صلاح حال اين كس» ظاهرست.
٤١٧٣ اذا طابق الكلام نية المتكلم قبله السامع و اذا خالف نيته لم يحسن موقعه من قلبه.
هرگاه موافق باشد سخن با نيت و قصد سخنگوى قبول كند آنرا شنونده، و هرگاه مخالف باشد با نيت او نيكو نباشد جايگاه آن از دل او، مراد چنانكه در احاديث ديگر نيز وارد شده اين است كه در پندها و موعظه ها هرگاه سخن گوينده موافق باشد با نيت او يعنى او خود عمل كند به آن چه مىگويد پند و موعظه او را اثر كند و شنونده قبول كند آن را، و اگر او خود عمل نكند بآن، پند و موعظه او را اثرى نباشد و شنونده عمل بآن نكند، و «نيكو نباشد جايگاه آن از دل او» يعنى در جائى از دل شنونده نيفتد كه آن را حفظ كند و نگهدارى نمايد بلكه در جائى افتد كه بلغزد از آنجا و قرار نگيرد در آن، يا اين كه اصل دل او جايگاه نيكو نباشد از براى آن يعنى جائى نباشد كه حفظ كند آن را و نگاهدارد.
٤١٧٤ اذا زاد علم الرجل زاد ادبه و تضاعفت خشيته لربه.
هرگاه زياد شود علم مرد زياد شود ادب او، و دو چندان گردد ترس او از پروردگار او، «زيادشدن ادب بسبب زيادشدن علم» ظاهرست، و مراد به «دو چندان شدن ترس و نيز زياد شدن آنست زيادتى كاملى نه خصوص دو برابر شدن، و بودن علم سبب زيادتى ترس او از پروردگار بر اين وجه «نيز» ظاهرست، زيرا كه علم باعث اطلاع بر كمال عظمت و بزرگى و لطف و قهر او مىگردد و ظاهرست كه علم به آنها باعث زيادتى اميد باو و ترس از او مىشود.
٤١٧٥ اذا كانت محاسن الرجل اكثر من مساويه فذلك الكامل و اذا كان متساوى المحاسن و المساوى فذلك المتماسك، و ان زادت مساويه على محاسنه فذلك الهالك.