شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٨٩ - ٤١٦٥ اذا كنت جاهلا فتعلم و اذا سئلت عما لا تعلم فقل الله و رسوله اعلم
هرگاه نفع نكند گرامى بودن پس خوار نمودن دور انديش تر است، و هرگاه سود ندهد تازيانه پس شمشير برندهتر است يعنى هرگاه هموارى و نرمى كه شيوه مردم گرامى است با كسى نفع نكند در دفع ايذاء و اذيت او يا سخن از روى خوشى و ملايمت نفع نكند در منع از هر منكرى كه مرتكب آن باشد پس چنين كسى را خوارنمودن بهتر است از براى دفع و منع او، و «اين دور انديش تر است» يعنى بدور انديشى نزديكتر است و چاره كار در آن بيشتر است، و «هرگاه سود ندهد تازيانه» يعنى هرگاه كسى مرتكب منكرى باشد و بتازيانه ممنوع نشود و ترك آن ننمايد پس بشمشير بايد كه چاره كار او كرد و قطع فساد آن نمود و قبل از اين مذكور شد كه در امر بمعروف و نهى از منكر هرگاه غير زخم زدن يا كشتن نفع نكند بعضى از علم گفته اند: كه بايد بزخم يا قتل امر و نهى او كرد و بعضى آن را جايز نمىدانند مگر از براى امام پس بنا بر قول اول اين كلام معجز نظام بر اطلاق خود باقى است و در باره هر كه امر بمعروف و نهى از منكر تواند كرد جارى است و بنا بر قول دوم بايد كه محمول شود بر اين كه مراد بيان حكم شرعى آنست نسبت بخصوص آن حضرت صلوات الله و سلامه عليه و ساير ائمه اطهار عليهم صلوات الله الملك الجبار، يا اين كه مخصوص ساخت بدفع ظلم و تعديى كه كسى بر ديگرى كند.
٤١٦٥ اذا كنت جاهلا فتعلم و اذا سئلت عما لا تعلم فقل: الله و رسوله اعلم.
هرگاه بوده باشى نادان پس بياموز، و هرگاه سؤال كرده شوى از چيزى كه ندانى پس بگو خدا و رسول او داناترست، يعنى چنين بگو و شرم مكن از اظهار نادانى و ندانستن خود و ندانسته جواب مگو مانند بعضى از مردم كه هر مسئله كه از ايشان پرسند هر چند ندانند جوابى گويند كه سائل ايشان را نادان نداند و ملاحظه اين نمىكنند كه نادان دانستن مردم ايشان را اگر ضررى كند ضرر سهل دنيوى باشد و